تحلیل اشتراکات اندیشگانی عطار در منطق الطیر با تفکرات فلوطین

فلسفه و عرفان ارتباط نزدیک و تنگاتنگی با هم دارند و نمی توان این دو را از هم جدا کرد. عرفا و فلاسفه در دوره های مختلف، افکار و اندیشه های نزدیکی داشته اند؛ از این رهگذر، آموزه ها و تجربیات عملی و عرفانی ازقبیل ترک دنیا، روح، تصفیه درون، کشف و شهود و وحدت وجود از مباحث مشترک میان فلسفه نوافلاطونی و عرفان اسلامی است.حکمت نوافلاطونی از مهمترین مکاتب فلسفی یونان باستان بوده است که فلوطین توانست آن را به شکل نظام فکری منسجمی درآورد. طرز نگرش فلوطین به جهان هستی با طرز نگرش عارفی چون عطار نیشابوری، شباهت های فراوانی دارد. مهم ترین وجه اشتراک فلوطین به عنوان یک فیلسوف و عطار در نقش یک عارف، جست وجوی یک معرفت فراحسی است. فلسفه به مدد عقل و معرفت انتزاعی و عرفان به مدد قلب و کشش روحی، در پی معرفت کشفی و شهودی هستند. این گونه است که فلسفه و عرفان (فیلسوف و عارف) برای وصول به حقیقت، با هم سنخیت دارند؛ به همین دلیل، نویسندگان در این مقاله، با روش توصیفی_تحلیلی، منطقالطیر عطار را بررسی کرده اند تا میزان تعامل عرفان و فلسفه (تعامل اندیشگانی عطار و فلوطین) را نمایان سازند. دستاورد این پژوهش تبیین اشتراکات اندیشگانی فلوطین و عطار است؛ هم چنین این پژوهش نشان می دهد که افکار عطار نیشابوری را در منطقالطیر، می توان تحت تاثیر اندیشه های فلوطین بررسی کرد. وجود اندیشههایی نظیر آفرینش و مرتبه پیش از صدور عقل، اتحاد عاقل و معقول، غربت روح، فناء فی الله و طبقهبندی مردم در منطق-الطیر، طرز نگرش عطار را به طرز نگرش نوافلاطونی نزدیک می کند.

کلیدواژه ها:

عطار ، فلوطین ، فنا ، منطق الطیر ، اندیشه های نوافلاطونی