بررسی ابعاد فقهی و حقوقی نهاد وقف و موسسات عام المنفعه در توسعه و آبادانی کشور در سیستم حکمرانی مطلوب

پژوهش حاضر با عنوان وقف مفهوم وقف در فرهنگ اسلامی، یک مفهوم اجتماعی است که دارای ابعاد و کارکردهای مختلفی است که به برخی از آنها اشاره شده است. اما وقف فراتر از آن، خود یک «فرهنگ» است که ریشه در اسلام دارد. این فرهنگ، نه تنها برای مسلمانان تعیین شده که حتی برای مخالفان و گمراهان نیز در نظر گرفته شده است. «ظرفیت وقف در جهان اسلام چنان با مدارا و تسامح دینی انجام گرفته که بخشی از موقوفات مسلمانان برای برخورداری اقلیتهای مذهبی و حمایت از آنان بوده است و این مشی از فرهنگ قرآنی (ممتحنه:8) و روایات اهل بیت(ع) گرفته شده که وقف را می توان برای مخالفان و گمراهان هم انجام داد و ارج و اعتبار دارد و علامه در تذکره و تبصره و دیگران به صراحت بر صحت آن تاکید کرده اند.» (مروارید، 1413 ه ق.؛ نجفی، 1368: 33)شبکه معنایی وقف در قرآن کریم نشان دهنده جایگاه مهم وقف است.مقاوم سازی اقتصاد وقف یعنی مقاوم ساختن اقتصاد وقف و موقوفات در برابر بحران ها و نوسانات خارجی و نیز ثبات و افزایش مستمر بازدهی موقوفات. بر همین مبنا پنج سیاست کلیدی اقتصاد مقاومتی در نظر گرفته شده است. مردم محوری اقتصاد، ارتقاء بهره وری (با تکیه بر ظرفیت های درون پایه اقتصاد وقف)، برون گرایی (ملی و فراملی)، دانش محوری و پویایی.فلذامدیریت توسعه در رویکرد جدید خود در کشورهای در حال توسعه نیازمند همکاری و همیاری میان بخشهای خصوصی، دولتی و سازمانهای غیردولتی است. در توفیق برنامه های توسعه نقش مشارکت مردمی بسیار موثر و تعیین کننده است. در واقع هر کشوری می باید راهکارهای توسعه خود را خود طراحی کند و بنا به مقتضیات و شرایط خاص و با بهره گیری از توانمندسازی انسانی که معطوف به مشارکت نیروهای بومی و متخصص کشورهاست، مدیریت توسعه را به حرکتی مردمی تبدیل کند. سازمانهای غیردولتی نیز در این شرایط جایگاه عمده ای در توسعه پیدا کرده اند، زیرا سازمانهای مذکور می توانند با ایفای نقشها و کارکردهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، بخش دولتی را در امور توسعه یاری دهند و بطور موثری در فرآیند توسعه عمل کنند. سازمانهای غیردولتی با ساختارهای انعطاف پذیر و گستردگی و پراکندگی در نقاط دوردست کشور قادر به انجام بسیاری از فعالیتها هستند، که دولتها و بخش خصوصی توانایی انجام دادن آنها را ندارند.امروزه خیریه ها با فعالیت های غیر دولتی و غیر انتفاعی و داوطلبانه در جهت رفاه و خدمات عمومی به انجام فعالیت می پردازند و هدفشان کاهش دردها و افزایش منافع فقرا و محیط زیست و تامین خدمات اجتماعی می باشد .