ارزیابی مولفه های بودجه ریزی و تاثیر آن بر عملکرد مالی شهرداری تهران: تحلیل مولفه های کلیدی و ارائه الگوی بهینه بودجه ریزی

بودجه ریزی یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت مالی و حکمرانی شهری محسوب می شود که نقش تعیین کننده ای در تخصیص منابع، ارتقای کارایی سازمانی، تحقق اهداف توسعه شهری و افزایش پاسخگویی نهادهای عمومی ایفا می کند. شهرداری تهران به عنوان بزرگ ترین نهاد مدیریت شهری کشور، سالانه بخش قابل توجهی از منابع مالی عمومی را در حوزه های مختلف خدمات شهری، حمل ونقل، توسعه زیرساخت ها، محیط زیست و پروژه های عمرانی هزینه می کند. از این رو، بررسی مولفه های موثر بر بودجه ریزی و تاثیر آن ها بر عملکرد مالی این سازمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است.هدف پژوهش حاضر ارزیابی مولفه های بودجه ریزی و بررسی تاثیر آن ها بر عملکرد مالی شهرداری تهران است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی پیمایشی و همبستگی است. جامعه آماری شامل مدیران، کارشناسان بودجه، کارشناسان مالی و برنامه ریزی مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهران بوده که بر اساس فرمول کوکران تعداد ۱۸۴ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با استفاده از نرم افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شدند.نتایج نشان داد که تمامی مولفه های بودجه ریزی شامل درآمدهای پایدار، بودجه ریزی عملیاتی، شفافیت مالی، کنترل و نظارت مالی، مشارکت ذی نفعان و ارزیابی عملکرد تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد مالی شهرداری تهران دارند. در میان این عوامل، درآمدهای پایدار با ضریب تاثیر ۰.۳۸۴ بیشترین نقش را در ارتقای عملکرد مالی ایفا می کند. همچنین ارزیابی عملکرد (۰.۲۹۱)، بودجه ریزی عملیاتی (۰.۲۷۱)، کنترل و نظارت مالی (۰.۲۴۴)، شفافیت مالی (۰.۱۹۲) و مشارکت ذی نفعان (۰.۱۱۶) در رتبه های بعدی قرار گرفتند. مدل پژوهش توانست ۷۲ درصد از تغییرات عملکرد مالی را تبیین نماید.بر اساس یافته ها، الگوی پیشنهادی پژوهش بر توسعه درآمدهای پایدار، استقرار بودجه ریزی عملیاتی، افزایش شفافیت مالی، تقویت نظام های کنترل و نظارت، توسعه مشارکت ذی نفعان و استقرار نظام ارزیابی عملکرد استوار است. نتایج پژوهش می تواند مبنای مناسبی برای اصلاح نظام بودجه ریزی و ارتقای حکمرانی مالی در شهرداری تهران و سایر کلان شهرهای کشور فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی شهری ، عملکرد مالی ، شهرداری تهران ، بودجه ریزی عملیاتی ، درآمدهای پایدار ، حکمرانی مالی ، مدیریت شهری