ارزیابی نقش بودجه ریزی مشارکتی در بهبود عدالت و اثربخشی تخصیص منابع شهری؛ مطالعه موردی طرح «من شهردارم» در شهرداری تهران

بودجه ریزی شهری یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت منابع عمومی و تحقق اهداف توسعه شهری است و نحوه تخصیص منابع مالی می تواند آثار مستقیمی بر کیفیت خدمات، عدالت فضایی، رضایت شهروندان و کارآمدی مدیریت شهری داشته باشد. در سال های اخیر، بودجه ریزی مشارکتی به عنوان یکی از رویکردهای نوین مدیریت مالی عمومی، با هدف واردکردن دیدگاه و اولویت های شهروندان به فرآیند تصمیم گیری مالی مورد توجه قرار گرفته است. در شهرداری تهران، طرح «من شهردارم» نمونه ای از تلاش برای گسترش مشارکت شهروندان در شناسایی نیازهای شهری، پیشنهاد و اولویت بندی پروژه ها، رای گیری و نظارت بر اجرای پروژه های منتخب است. هدف این مقاله، تبیین و تحلیل نقش بودجه ریزی مشارکتی در بهبود عدالت و اثربخشی تخصیص منابع شهری با تاکید بر طرح «من شهردارم» است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی است و با استفاده از تحلیل محتوای منابع موجود و ادبیات علمی بودجه ریزی مشارکتی، ابعاد اصلی موضوع را بررسی می کند. تحلیل انجام شده نشان می دهد که مشارکت شهروندان زمانی می تواند به بهبود تخصیص منابع کمک کند که از سطح اطلاع رسانی و دریافت پیشنهاد فراتر رفته و در مراحل شناسایی نیاز، اولویت بندی، تصمیم گیری، اجرا، نظارت و ارزیابی استمرار داشته باشد. همچنین شفافیت اطلاعات، پاسخگویی مدیریت شهری، دسترسی برابر به فرآیند مشارکت و وجود نظام پایش و ارزیابی از الزامات مهم اثربخشی این رویکرد هستند. بر اساس چارچوب تحلیلی مقاله، طرح «من شهردارم» حلقه ای میان اطلاعات محلی شهروندان، فرآیند اولویت بندی پروژه ها و تخصیص منابع شهری ایجاد می کند؛ با این حال، تحقق اهداف آن مستلزم توجه همزمان به عدالت در مشارکت، عدالت در تخصیص منابع، کیفیت اطلاعات، محدودیت های مالی، ظرفیت اجرایی مناطق و سازوکارهای شفاف نظارت و ارزیابی است. در پایان، چارچوبی برای ارتقای بودجه ریزی مشارکتی در شهرداری تهران ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی مشارکتی ، من شهردارم ، تخصیص منابع ، عدالت فضایی ، شفافیت مالی ، پاسخگویی ، حکمرانی شهری