مطالعه کیفی شناسایی مولفه های اعتماد سازمانی در بانک صادرات ایران

اعتماد سازمانی یکی از بنیادی ترین سرمایه های نامشهود در سازمان های خدماتی و مالی است که نقش تعیین کننده ای در پایداری روابط کاری، انسجام درون سازمانی، تعهد کارکنان و کیفیت عملکرد ایفا می کند. با وجود اهمیت گسترده این مفهوم، بخش قابل توجهی از پژوهش های موجود، اعتماد سازمانی را در قالب الگوهای کمی، متغیرمحور و عمدتا برآمده از بافت های غیرایرانی بررسی کرده اند و کمتر به تجربه زیسته کارکنان در بستر سازمان های بانکی ایران پرداخته اند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف فهم و تفسیر تجربه زیسته کارکنان از اعتماد سازمانی در بانک صادرات ایران انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر پدیدارشناسی تفسیری انجام گرفت و برای تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد.میدان پژوهش شامل کارکنان بانک صادرات ایران بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۲ نفر از کارکنان دارای سابقه و تجربه متفاوت گردآوری شد و فرایند نمونه گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. یافته ها نشان داد که اعتماد سازمانی در تجربه کارکنان، پدیده ای چندبعدی، زمینه مند و عمیقا متاثر از برهم کنش میان ساختارهای رسمی، رفتارهای مدیریتی، کیفیت ارتباطات، تجربه حمایت و انسجام ارزشی سازمان است. در مجموع، پنج تم اصلی از داده ها استخراج شد: عدالت ساختاری و رویه ای، شایستگی و درستکاری مدیریتی، حمایت سازمانی ادراک شده و امنیت روانی، ارتباطات باز، شفاف و مشارکت جو و انسجام نهادی و ارزش های مشترک.نتایج نشان داد که کارکنان زمانی سازمان را شایسته اعتماد می دانند که تصمیمات، انتصابات، ارزیابی ها و رویه ها بر پایه معیارهای روشن، منصفانه و باثبات باشد؛ مدیران از تخصص و صداقت کافی برخوردار باشند؛ سازمان در شرایط دشوار، خطاهای غیرعمدی و موقعیت های آسیب پذیر، رویکردی حمایتی و انسانی اتخاذ کند؛ اطلاعات به صورت شفاف و غیررانتی در جریان باشد و امکان شنیده شدن صدای کارکنان فراهم شود؛ و در سطحی عمیق تر، میان ارزش های اعلامی سازمان و تجربه واقعی کارکنان نوعی انسجام و هم خوانی وجود داشته باشد.

کلیدواژه ها:

اعتماد سازمانی ، پدیدارشناسی تفسیری ، تحلیل مضمون ، عدالت سازمانی ، حمایت سازمانی ، بانک صادرات ایران