هوش مصنوعی عامل و پاسخگویی مدیریتی: ارائه چارچوبی مفهومی برای حکمرانی در سازمان های ترکیبی انسان-هوش مصنوعی

پیشرفت های اخیر در حوزه هوش مصنوعی، به ویژه ظهور سیستم های موسوم به «هوش مصنوعی عامل»، مرزهای سنتی مدیریت را به چالش کشیده است. این سیستم ها دیگر صرفا ابزاری برای اجرای دستورات نیستند، بلکه با قابلیت برنامه ریزی، تصمیم گیری و اقدام مستقل، وارد عرصه ای شده اند که تا پیش از این در انحصار انسان بود. این تحول، مسئله پاسخگویی مدیریتی را با پیچیدگی های بی سابقه ای مواجه ساخته است. به باور نگارنده، آنچه امروز بیش از هر چیز سازمان ها را تهدید می کند، نه نبود فناوری که نبود چارچوبی روشن برای پاسخگویی در برابر اقدامات سیستم های خودمختار است. مقاله حاضر با هدف پر کردن این شکاف نظری و عملی، به دنبال ارائه چارچوبی مفهومی برای حکمرانی هوش مصنوعی عامل در سازمان هاست. این پژوهش با بهره گیری از روش مرور نظام مند ادبیات و تحلیل محتوای کیفی منابع معتبر، به شناسایی ابعاد کلیدی پاسخگویی مدیریتی در مواجهه با عامل های هوشمند پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که پاسخگویی در عصر هوش مصنوعی عامل، نیازمند بازتعریف در چهار بعد شفافیت الگوریتمی، قابلیت توضیح پذیری تصمیمات، نظارت انسانی فعال و تعیین مرزهای اختیار است. آنچه این چارچوب را از مدل های پیشین متمایز می سازد، تاکید بر پویایی و تعامل این چهار بعد با یکدیگر و نیز در نظر گرفتن اقتضائات هر سازمان است. چارچوب پیشنهادی این مقاله، می تواند به عنوان نقشه راهی برای مدیران و پژوهشگران در جهت درک و مدیریت چالش های نوین حکمرانی فناوری در سازمان های ترکیبی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، ماهیت کیفی و نظری این پژوهش، تعمیم پذیری نتایج آن را با احتیاط همراه می سازد و پژوهش های تجربی آتی برای اعتبارسنجی چارچوب پیشنهادی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی عامل ، پاسخگویی مدیریتی ، حکمرانی فناوری ، سازمان های ترکیبی ، چارچوب مفهومی