بررسی روند تحول پژوهش های تولید هوشمند و پیشنهاد چارچوبی مفهومی برای یکپارچگی آن

تولید هوشمند طی بیش از یک دهه از زوایای فناورانه، سازمانی و انسان محور مورد مطالعه قرار گرفته است، اما دانش انباشته شده در این حوزه هنوز میان جریان های پژوهشی نسبتا مستقلی پراکنده مانده است. در این مقاله، سی ودو اثر پژوهشی منتشرشده در بازه سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ به طور مستقیم مطالعه و با یکدیگر مقایسه شده اند تا تصویری یکپارچه از تحول این حوزه به دست آید. به جای بازگویی جداگانه یافته های هر اثر، تلاش شده نشان داده شود که مفهوم غالب تولید هوشمند در طول زمان چگونه از ایجاد زیرساخت و اتصال، به سمت تثبیت چارچوب ها، سپس هوشمندی داده محور و مبتنی بر دوقلوی دیجیتال، و در نهایت به سوی تولید قابل اعتماد، انسان محور و تاب آور حرکت کرده است. در ادامه، تغییر متناظر در نگاه پژوهشگران، از رویکردی فناوری محور به رویکردهای داده محور، هوش محور و در نهایت اجتماعی فنی، بررسی می شود و روندهای تکرارشونده، تنش های پابرجا و چند سطح از شکاف های پژوهشی شناسایی می شوند؛ مهم ترین این شکاف ها، جدا ماندن جریان های پژوهشی فناوری، داده و هوش مصنوعی، عوامل انسانی و سازمانی، امنیت و پایداری از یکدیگر است. بر پایه این تحلیل، چارچوبی مفهومی و یکپارچه پیشنهاد می شود که در آن امنیت سایبری، اعتماد و حاکمیت به عنوان لایه ای فراگیر، زیرساخت فناورانه، داده و هوش، و عوامل انسانی-سازمانی را به پیامدهای تولید متصل می کند. بر این اساس، سهم اصلی این مقاله نه فهرست کردن دوباره فناوری های تولید هوشمند، بلکه ارائه روایتی مستند از چگونگی تحول این حوزه، جایگاه کنونی آن و نقاطی است که بیش از همه به یکپارچه سازی نیاز دارند.

کلیدواژه ها:

تولید هوشمند ، انقلاب صنعتی چهارم ، دوقلوی دیجیتال ، هوش مصنوعی ، انسان در حلقه