بررسی اثرات اقتصادی عوارض و مالیات های محلی بر درآمد پایدار شهرداری

هدف پژوهش حاضر بررسی اثرات اقتصادی عوارض و مالیات های محلی بر درآمد پایدار شهرداری است. ناپایداری ساختاری درآمد شهرداری ها و وابستگی فزاینده به منابع مقطعی نظیر فروش تراکم و عوارض تخلفات ساختمانی، ضرورت بازنگری در نظام تامین مالی شهری را آشکار ساخته است. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه های تمرکززدایی مالی، به ویژه نظریه رای دهی با پا و قضیه عدم تمرکز، استوار است و شاخص پایداری درآمد شهرداری بر پایه شش معیار تداوم پذیری، انعطاف پذیری، مطلوبیت، مشارکت پذیری، استقلال محلی و عملیاتی بودن سنجیده شده است. پرسش های پژوهش عبارت اند از: سازوکار اثرگذاری این منابع بر پایداری درآمد چیست، سهم فعلی آن ها در ساختار درآمدی شهرداری ها چگونه است، و چه الگویی برای گذار به درآمد پایدار قابل ارائه است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و از نوع همبستگی است. داده های ۳۲ شهرداری در بازه ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ با استفاده از مدل های داده های ترکیبی مقطعی–زمانی و اثرات ثابت تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد میانگین شاخص پایداری درآمد شهرداری های نمونه ۴۳٫۷ از ۱۰۰ است و سهم عوارض محلی و مالیات های محلی به ترتیب ۱۸٫۴ و ۱۱٫۲ درصد از کل درآمد را تشکیل می دهد. برآورد مدل حاکی از آن است که سهم عوارض محلی با ضریب ۰٫۳۸ و سهم مالیات های محلی با ضریب ۰٫۵۲، هر دو در سطح ۹۹ درصد بر پایداری درآمد اثر مثبت و معنادار دارند؛ با این حال، اثر مالیات های محلی به طور معناداری قوی تر است. کیفیت حکمرانی محلی و ظرفیت نهادی شهرداری، رابطه میان مالیات های محلی و پایداری درآمد را به طور مثبت تعدیل می کنند. همچنین نسبت کمک های دولت مرکزی به کل درآمد، اثر منفی بر پایداری درآمد دارد. بر پایه یافته ها، گذار از الگوی درآمدی مبتنی بر عوارض ناپایدار به الگوی مبتنی بر مالیات های محلی پایدار، مشروط به تقویت ظرفیت نهادی، شفافیت مالی، اصلاح چارچوب قانونی اختیارات مالی محلی و بازنگری در سازوکار کمک های متمرکز است. پژوهش حاضر چارچوبی تحلیلی و تجربی برای سیاست گذاری در حوزه مالیه شهری فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

عوارض محلی ، مالیات های محلی ، درآمد پایدار شهرداری ، تمرکززدایی مالی ، حکمرانی محلی