اثر داشبوردهای مالی تعاملی بر مشارکت هوشمند شهروندان در مدیریت فضای سبز شهری: یک مطالعه داده محور در شهرداری شیراز

تحول دیجیتال در مدیریت شهری، نقش اطلاعات مالی و عملکردی را از یک ابزار درون سازمانی برای کنترل منابع به بستری برای ارتباط دوسویه میان مدیریت شهری و شهروندان ارتقا داده است. در این میان، داشبوردهای مالی تعاملی می توانند با تبدیل اطلاعات پیچیده بودجه، هزینه، تخصیص منابع، پیشرفت پروژه ها و عملکرد خدمات شهری به اطلاعات قابل فهم، دیداری و قابل پیگیری، زمینه جدیدی برای شفافیت، پاسخ گویی و مشارکت هوشمند شهروندان فراهم کنند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر داشبوردهای مالی تعاملی بر مشارکت هوشمند شهروندان در مدیریت سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری شیراز است. جامعه آماری شامل شهروندان استفاده کننده از خدمات و اطلاعات سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری بود و ۴۲۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. نمونه به دو گروه ۲۱۰ نفری شامل گروه مواجه شده با داشبورد مالی تعاملی و گروه دریافت کننده اطلاعات مالی با شیوه های متعارف تقسیم شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه پنج درجه ای لیکرت بود که سازه های کیفیت داشبورد، قابلیت فهم داده، شفافیت مالی، اعتماد به اطلاعات و مشارکت هوشمند شهروندی را اندازه گیری کرد. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد و مقادیر ۰.۸۴ تا ۰.۹۲ برای سازه ها به دست آمد که نشان دهنده همسانی درونی مناسب مقیاس ها است. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون t ولچ، اندازه اثر کوهن، رگرسیون چندگانه و تحلیل میانجی گری با بوت استرپ استفاده شد. همچنین برای بررسی بعد مکانی، داده های ۴۰۰ نفر از پاسخگویان دارای موقعیت مکانی در یک محیط GIS تحلیل شد. نتایج نشان داد میانگین مشارکت هوشمند در گروه استفاده کننده از داشبورد ۴.۰۵ و در گروه کنترل ۳.۷۹ بوده است؛ اختلاف مشاهده شده از نظر آماری معنادار بود (t=۵.۲۳، p<۰.۰۰۱) و اندازه اثر برابر ۰.۵۱ به دست آمد. میانگین کیفیت ادراک شده داشبورد نیز در گروه آزمایش ۳.۹۱ در برابر ۳.۴۴ در گروه کنترل بود. تحلیل رگرسیون نشان داد کیفیت داشبورد (β=۰.۳۰، p<۰.۰۰۱)، شفافیت مالی (β=۰.۲۴، p<۰.۰۰۱) و اعتماد (β=۰.۱۱، p=۰.۰۲۱) با مشارکت هوشمند رابطه مثبت دارند. مدل نهایی توانست ۲۷ درصد از تغییرات مشارکت هوشمند را تبیین کند. تحلیل میانجی گری نیز نشان داد بخشی از اثر مواجهه با داشبورد از طریق ارتقای کیفیت ادراک شده داشبورد، شفافیت مالی و اعتماد به اطلاعات منتقل می شود. در تحلیل مکانی نیز همبستگی بین میزان استفاده از داشبورد و مشارکت هوشمند در پهنه های مورد مطالعه برابر ۰.۹۴ به دست آمد. یافته ها نشان می دهد داشبورد مالی زمانی می تواند به ابزار مشارکت هوشمند تبدیل شود که صرفا نقش نمایشگر اطلاعات مالی نداشته باشد و امکاناتی مانند مشاهده جزئیات هزینه کرد، فیلتر مکانی، مقایسه پروژه ها، ثبت بازخورد، پیگیری درخواست شهروندی و مشاهده پاسخ مدیریت را در اختیار کاربران قرار دهد. بنابراین، پیشنهاد می شود داشبورد مالی سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری در قالب یک سامانه تعاملی، مکانی و پاسخ گو طراحی شود که زنجیره داده مالی شفافیت اعتماد بازخورد مشارکت را تکمیل شود.

کلیدواژه ها:

داشبورد مالی تعاملی ، مشارکت هوشمند شهروندان ، شفافیت مالی ، حکمرانی هوشمند شهری ، فضای سبز شهری ، داده باز ، GIS ، شهرداری شیراز.