ارزیابی کیفیت فضاهای عمومی شهری از منظر تامین امنیت روانی و نشاط اجتماعی (با تاکید بر طراحی فضاهای ورزشی روباز در پارک های اراک)

امنیت روانی و نشاط اجتماعی، از مولفه های بنیادین کیفیت زندگی شهری هستند که طراحی فضاهای عمومی، به ویژه فضاهای ورزشی روباز، تاثیری انکارناپذیر بر آن ها دارد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفیت فضاهای عمومی شهری اراک از منظر تامین امنیت روانی و نشاط اجتماعی، با تاکید بر طراحی فضاهای ورزشی روباز در پارک های این شهر انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده های اسنادی، گزارش های رسمی شهرداری و پژوهش های علمی پیشین انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که با وجود اقدامات مثبتی نظیر احداث پارک بانوان با زیربنای ۱۱ هکتار، برنامه ریزی برای دومین پارک بانوان، ساماندهی فضاهای عمومی و نصب مبلمان شهری، چالش های جدی در حوزه احساس ناامنی، کمبود نورپردازی استاندارد، ضعف نظارت طبیعی و نبود طراحی مشارکتی با رویکرد جنسیتی وجود دارد. پژوهش در پارک ساعی تهران نشان داد که هشت مولفه اصلی از دیدگاه بانوان برای ارتقای کیفیت شبانه پارک ها شامل گشودگی فضا، نورپردازی، دسترسی، فعالیت های شبانه روزی، جهتیابی، نظم و پاکیزگی، حضور افراد و نظارت است. همچنین، پژوهش در شهر اراک نشان می دهد که پارک های منطقه ای نقش موثرتری در بهداشت روانی و جسمانی شهروندان دارند، در حالی که در پارک های محله ای، تجمع افراد بزهکار و شکل گیری روابط نامشروع بیشتر دیده می شود. بر اساس یافته ها، الگوی طراحی پیشنهادی برای فضاهای ورزشی روباز اراک بر پنج اصل «روشنایی و نظارت طبیعی»، «دسترسی پذیری و ایمنی»، «کیفیت فضایی و جذابیت های محیطی»، «طراحی پاسخگو به نیازهای جنسیتی» و «برنامه ریزی فعالیتی» استوار است.

کلیدواژه ها:

امنیت روانی ، نشاط اجتماعی ، فضاهای ورزشی روباز ، طراحی شهری ، مشارکت اجتماعی ، شهر اراک