بررسی تاثیر الحاق محدوده های جدید (مطالعه موردی: اراضی ۹۰ هکتاری زعفرانیه) بر ساختار فضایی و توزیع خدمات شهری اراک

الحاق اراضی جدید به محدوده قانونی شهرها، یکی از راهبردهای مدیریت شهری برای پاسخگویی به نیازهای جمعیتی و تامین زمین برای توسعه مسکونی و خدماتی است. کلانشهر اراک با الحاق اراضی ۹۰ هکتاری زعفرانیه در مهرماه ۱۳۸۸ و سپس در چارچوب طرح جامع جدید (مصوب بهمن ۱۳۹۹)، گام مهمی در جهت توسعه محدوده شهری برداشته است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای اسناد و مصاحبه با خبرگان، به بررسی تاثیر این الحاق بر ساختار فضایی و توزیع خدمات شهری اراک پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که با وجود اهمیت راهبردی این اراضی برای تامین مسکن و توسعه متوازن شهر، الحاق زعفرانیه با چالش های جدی از جمله بلاتکلیفی ۳۰ ساله، عدم توافق مالکان (موافقت تنها ۴۵ درصد)، تغییر کاربری از «مزروعی» به «مسکونی» با واگذاری ۶۵ درصد زمین به شهرداری، نگرانی های زیست محیطی و تهدید فضای سبز شهری مواجه شده است. با این حال، تحولات اخیر حاکی از عزم مدیریت شهری برای تعیین تکلیف این اراضی و اجرای معبر ۳۰ متری به عنوان زیرساخت کلیدی است. نتایج تحقیق نشان می دهد که الحاق زعفرانیه می تواند با تامین ۳۵ درصد زمین مسکونی برای مالکان، ایجاد سرانه های خدماتی (فضای سبز، آموزشی، ورزشی)، جذب سرمایه گذاری و تقویت درآمدهای پایدار شهری، نقشی کلیدی در توسعه متوازن اراک ایفا کند، مشروط به رفع موانع حقوقی، مالکیتی و زیست محیطی پیش رو.

کلیدواژه ها:

الحاق شهری ، زعفرانیه ، اراک ، توسعه متوازن ، توزیع خدمات شهری ، طرح جامع