ارزیابی اثربخشی و تناسب شغلی برنامه های آموزش و توانمندسازی کارکنان در مدیریت فضای سبز شهری؛ رویکردی مبتنی بر نیازسنجی شایستگی محور در شهرداری شیراز

آموزش و توانمندسازی کارکنان در سازمان های مدیریت شهری زمانی می تواند به ارتقای عملکرد منجر شود که محتوای آموزشی، روش ارائه، مدرس و اهداف یادگیری با نیازهای واقعی مشاغل و مسائل اجرایی سازمان تناسب داشته باشد. در سازمان های تخصصی حوزه سیما، منظر و فضای سبز شهری، این مسئله اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از وظایف کارکنان ماهیتی عملیاتی، فنی و وابسته به شرایط واقعی محیط شهری دارد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی میزان تناسب، کیفیت و اثربخشی دوره های آموزشی و توانمندسازی تخصصی کارکنان سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری شیراز انجام شد. چارچوب مفهومی پژوهش بر مبنای نیازسنجی آموزشی، مدیریت شایستگی، انتقال یادگیری، تناسب محتوای آموزشی با شغل و ارزیابی اثربخشی آموزش طراحی گردید. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی و از نظر تحلیل، همبستگی و تبیینی است. جامعه آماری شامل ۱۴۷ نفر از کارکنان سازمان مورد مطالعه بود و در طراحی نمونه تحلیلی، ۱۰۸ نفر به روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با گروه های شغلی مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای محقق ساخته شامل ۳۵ گویه در هفت بعد نیازسنجی آموزشی، تناسب محتوای دوره، کاربردپذیری، تخصص و تجربه مدرس، روش آموزش، انتقال یادگیری و اثربخشی ادراک شده بود. روایی محتوایی ابزار با استفاده از نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد. در تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون t تک نمونه ای، تحلیل همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نمونه تحلیلی نشان داد میانگین تناسب دوره های آموزشی با نیازهای شغلی ۲.۷۱، کیفیت نیازسنجی ۲.۵۸ و اثربخشی کلی آموزش ۲.۷۶ از پنج بوده است؛ در مقابل، تخصص علمی مدرسان با میانگین ۳.۶۳ بالاترین ارزیابی را به خود اختصاص داد، اما کاربردپذیری دانش ارائه شده در محیط واقعی کار ۲.۶۴ ارزیابی شد. یافته ها همچنین نشان داد تناسب محتوای دوره با نیاز شغلی و کیفیت نیازسنجی آموزشی بیشترین ارتباط را با اثربخشی آموزش دارند. مدل ساختاری نشان داد کیفیت نیازسنجی و تناسب محتوای آموزشی از طریق افزایش انتقال یادگیری، اثر معناداری بر اثربخشی ادراک شده دوره ها دارند. همچنین، تجربه اجرایی مدرس در حوزه مدیریت شهری نسبت به صرفا داشتن صلاحیت دانشگاهی، ارتباط بیشتری با کاربردپذیری آموزش نشان داد. بر اساس یافته ها، مهم ترین مشکل نظام آموزشی سازمان مورد مطالعه، فقدان آموزش به معنای مطلق نیست، بلکه ضعف در اتصال نظام آموزش به تحلیل شغل، نیازهای واقعی کارکنان، مسائل اجرایی و ارزیابی نتایج پس از دوره است. بر این اساس، استقرار نظام نیازسنجی شایستگی محور، تشکیل بانک مدرسان تخصصی دارای تجربه اجرایی، طراحی دوره های مسئله محور، استفاده از آموزش ترکیبی و ارزیابی اثربخشی در سطوح یادگیری، رفتار شغلی و نتایج سازمانی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

نیازسنجی آموزشی ، اثربخشی آموزش ، توانمندسازی کارکنان ، شایستگی شغلی ، انتقال یادگیری ، مدیریت فضای سبز شهری ، شهرداری شیراز