نقش برنامه ریزی فرهنگی در ارتقای مشارکت فرهنگی دانشجویان (مطالعه ی موردی: دانشگاه تهران و دانشگاه تهران مرکز)

برنامه ریزی فرهنگی به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی سیاست گذاری فرهنگی، نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به فعالیت های فرهنگی دانشگاه ها و ارتقای مشارکت دانشجویان ایفا می کند. با این حال، شواهد نشان می دهد که بسیاری از برنامه های فرهنگی در دانشگاه های ایران، علی رغم صرف هزینه های قابل توجه، نتوانسته اند به اهداف مورد انتظار دست یابند و با چالش هایی همچون پراکندگی، عدم انسجام و کاهش مشارکت دانشجویی مواجه هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر برنامه ریزی فرهنگی بر ارتقای مشارکت فرهنگی دانشجویان و مقایسه ی وضعیت آن در دو دانشگاه تهران و دانشگاه تهران مرکز انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعه ی آماری شامل کلیه ی دانشجویان مشغول به تحصیل در دو دانشگاه مذکور در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۳۷۳ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه ی محقق ساخته ی برنامه ریزی فرهنگی (با چهار بعد هدف گذاری، سیاست گذاری، اجرا و ارزیابی) و پرسشنامه ی اقتباسی مشارکت فرهنگی بود. داده ها با استفاده از آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف، رگرسیون خطی ساده، ضریب همبستگی اسپیرمن و آزمون من-ویتنی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که برنامه ریزی فرهنگی تاثیر مثبت و بسیار معناداری بر مشارکت فرهنگی دانشجویان دارد و حدود ۸۸ درصد از تغییرات مشارکت را تبیین می کند. همچنین تمامی ابعاد چهارگانه ی برنامه ریزی فرهنگی با مشارکت فرهنگی رابطه ی مثبت و معنادار داشتند که در این میان بعد سیاست گذاری فرهنگی بیشترین و بعد ارزیابی فرهنگی کمترین همبستگی را نشان دادند. با این حال، تفاوت معناداری بین میانگین مشارکت فرهنگی دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه تهران مرکز مشاهده نشد. برنامه ریزی فرهنگی منسجم، هدفمند و مشارکت جویانه می تواند نقش تعیین کننده ای در ارتقای مشارکت فرهنگی دانشجویان ایفا کند. بر این اساس، تقویت سیاست گذاری فرهنگی، بهبود نظام ارزیابی و تدوین برنامه های جامع و بلندمدت در دانشگاه ها ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی فرهنگی ، مشارکت فرهنگی ، دانشجویان ، دانشگاه تهران ، سرمایه فرهنگی.