تحلیل حقوقی توسعه فرهنگ داوری در نظام حقوقی ایران

توسعه فرهنگ داوری در نظام حقوقی ایران به عنوان یکی از مهم ترین راهکارهای کاهش تراکم پرونده های قضایی، تسریع در حل وفصل اختلافات و تحقق عدالت کارآمد، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. با وجود پیش بینی نهاد داوری در قوانین ایران، از جمله قانون آیین دادرسی مدنی و شناسایی آن در نظام حقوقی، همچنان بهره گیری از این شیوه در مقایسه با ظرفیت های موجود، محدود و ناکافی است. هدف این پژوهش، تحلیل حقوقی بسترهای توسعه فرهنگ داوری و شناسایی موانع تقنینی، اجرایی و فرهنگی موثر بر گسترش آن در ایران است. فرضیه اصلی پژوهش بر این مبنا استوار است که ضعف آگاهی عمومی، نبود سیاست گذاری منسجم حقوقی و کمبود نهادهای تخصصی داوری، از مهم ترین عوامل عدم توسعه فرهنگ داوری در کشور محسوب می شوند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، قوانین، رویه قضایی و اسناد مرتبط انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که هرچند قانونگذار ایرانی ظرفیت های مناسبی برای توسعه داوری پیش بینی کرده است، اما چالش هایی همچون عدم اعتماد عمومی به نهاد داوری، ابهام در اجرای آرای داوری، ضعف آموزش حقوقی و نبود فرهنگ سازی موثر، مانع از نهادینه شدن این شیوه شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که توسعه فرهنگ داوری نیازمند اصلاحات تقنینی، تقویت مراکز تخصصی داوری، آموزش عمومی و تخصصی، و حمایت عملی نهاد قضایی از آرای داوری است؛ امری که می تواند به ارتقای کارآمدی نظام عدالت و کاهش اطاله دادرسی منجر شود.

کلیدواژه ها:

داوری ، فرهنگ داوری ، نظام حقوقی ایران ، حل وفصل اختلافات