فقه تربیت و آموزش: «الگوی فقهی انضباط مثبت در محیط های آموزشی: جایگاه تنبیه و تشویق در رویکرد تربیتی اسلام

این پژوهش با هدف استخراج «الگوی فقهی انضباط مثبت» در نظام تعلیم و تربیت اسلامی تدوین شده است. انضباط مثبت، به عنوان رویکردی جایگزین برای روش های اقتدارگرایانه یا تساهل گرایانه، در متون اسلامی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. پرسش اصلی پژوهش این است که فقه اسلامی، مبتنی بر ادله اربعه، چه چارچوبی برای نظام تشویق و تنبیه در مدارس ارائه می دهد؟ با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع اصیل اسلامی، این مطالعه نشان می دهد که الگوی مطلوب، مبتنی بر «کرامت انسانی» و «اصلاح تدریجی» است؛ به گونه ای که تشویق، محور اصلی و تنبیه، ابزاری استثنایی و مشروط به شرایط سخت گیرانه فقهی (همچون بازدارندگی بدون تحقیر) می باشد. یافته ها حاکی از آن است که انضباط در اسلام، بیش از آنکه بر کنترل بیرونی متمرکز باشد، بر «تقوا» و «خودتنظیمی» (Self-regulation) استوار است. در نهایت، الگوی کاربردی برای معلمان جهت پیاده سازی این انضباط در مدارس پیشنهاد شده است.