حکمرانی داده ها و عدالت اجتماعی؛ بازخوانی نقش دولت در عصر دیجیتال

در عصر تحول دیجیتال، داده ها به یکی از مهم ترین منابع قدرت، تصمیم سازی و سیاست گذاری عمومی تبدیل شده اند. دولت ها و نهادهای اجتماعی با تکیه بر مجموعه های عظیم داده، در پی طراحی ساختارهایی هستند که بتوانند عدالت و رفاه اجتماعی را به شکل هوشمند و هدفمند تحقق بخشند. با این حال، نبود چارچوب های منسجم در حوزه حکمرانی داده ها، خطر شکل گیری نابرابری های جدید دیجیتالی و تبعیض الگوریتمی را افزایش داده است. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش حکمرانی داده ها در تحقق عدالت و رفاه اجتماعی، رویکردی تحلیلی–توصیفی را در پیش گرفته و با تحلیل اسنادی و مطالعه تطبیقی تجارب جهانی، به بررسی مولفه های کلیدی حکمرانی داده از منظر عدالت اجتماعی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که حکمرانی داده های شفاف، متوازن و پاسخگو؛ می تواند بستر کاهش فساد، بهبود توزیع منابع رفاهی و تقویت دسترسی برابر شهروندان به خدمات عمومی را فراهم سازد. در مقابل، تمرکز و انحصار داده ها و ضعف نظارت الگوریتمی موجب افزایش شکاف های دیجیتال و تضعیف اعتماد اجتماعی می شود. در نهایت، مقاله پیشنهاد می کند که تحقق عدالت و رفاه در حکمرانی داده ها، مستلزم تدوین چارچوبی ملی است که بر پایه شفافیت، حقوق شهروندی، نظارت مستقل و سواد داده ای عمومی شکل گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی داده ها ، عدالت اجتماعی ، رفاه اجتماعی ، عدالت الگوریتمی