بررسی تاثیر محیط یادگیری پایدار، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش زیست محیطی بر رفتار دانش آموزان

تحولات زیست محیطی دهه های اخیر، مسئله رفتار انسان در قبال طبیعت را از یک موضوع تخصصی در حوزه علوم محیطی به یکی از مسائل بنیادین نظام های تربیتی تبدیل کرده است. مدرسه در این میان صرفا محل انتقال دانش درباره محیط زیست نیست، بلکه محیطی اجتماعی، فرهنگی و یادگیری محور است که می تواند الگوهای مصرف، احساس مسئولیت، نحوه مشارکت اجتماعی و نوع رابطه دانش آموز با محیط پیرامون را شکل دهد. هدف مقاله حاضر بررسی تحلیلی رابطه میان محیط یادگیری پایدار، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش زیست محیطی و چگونگی تاثیر متقابل آن ها بر رفتارهای دانش آموزان است. مرور پژوهش های داخلی نشان می دهد که رفتار زیست محیطی را نمی توان صرفا پیامد افزایش دانش یا آگاهی دانست؛ بلکه تبدیل دانش به رفتار، به ترکیبی از تجربه مستقیم، فرصت مشارکت، الگوسازی اجتماعی، ساختار مدرسه، کیفیت برنامه درسی، نگرش اخلاقی و فراهم بودن امکان کنش وابسته است. پژوهش های مرتبط با فضای آموزشی پایدار نشان داده اند که کیفیت محیط کالبدی، حضور طبیعت و سازماندهی فضاهای باز می تواند تجربه یادگیری و نوع ارتباط دانش آموز با محیط مدرسه را تحت تاثیر قرار دهد. در سطح برنامه درسی نیز حرکت از آموزش منفصل و انتقال اطلاعات به سوی برنامه درسی سبز، آموزش تلفیقی، ارزشیابی عملکردی و فعالیت های عملی، زمینه مساعدتری برای شکل گیری رفتار پایدار فراهم می کند. مطالعات مرتبط با آموزش محیط زیست نیز بر ضرورت تناسب محتوا و روش آموزش با سن، تجربه زیسته و موقعیت اجتماعی دانش آموزان تاکید دارند. از سوی دیگر، شواهد موجود درباره پیوند سواد و اخلاق زیست محیطی نشان می دهد که نگرش، ارزش ها و احساس مسئولیت می توانند حلقه واسط میان دانستن و عمل کردن باشند. در نتیجه، رفتار مطلوب زیست محیطی دانش آموز زمانی پایدارتر می شود که محیط مدرسه، برنامه درسی، روابط اجتماعی، شیوه تدریس و فرصت های مشارکت در یک جهت قرار گیرند. بر پایه این جمع بندی، مدرسه پایدار باید همچون یک نظام یادگیری اجتماعی تلقی شود که در آن دانش آموز نه فقط درباره پایداری می آموزد، بلکه پایداری را در تجربه روزمره مدرسه تمرین و بازتولید می کند. این رویکرد می تواند ظرفیت تربیتی مدرسه را برای پرورش شهروندانی مسئول، مشارکت جو و حساس نسبت به پیامدهای اجتماعی و زیست محیطی رفتار خود افزایش دهد