نقش مهندسی اجتماعی در ارتکاب جرایم نوپدید و ضرورت اصلاح مقررات کلاهبرداری در حقوق کیفری ایران

تحولات گسترده فناوری اطلاعات و گسترش ارتباطات دیجیتال، زمینه پیدایش گونه های جدیدی از بزهکاری را فراهم کرده است که از آن ها تحت عنوان «جرایم نوپدید» یاد می شود. در این میان، مهندسی اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای فریب در فضای سایبری، نقش تعیین کننده ای در ارتکاب جرایمی همچون کلاهبرداری اینترنتی، سرقت هویت دیجیتال، فیشینگ، ونفوذ غیرمجاز از اطلاعات شخصی ایفا می کند. برخلاف شیوه های سنتی ارتکاب جرم که مبتنی بر ابزارهای فیزیکی و عملیات متقلبانه آشکار بودند، در مهندسی اجتماعی عنصر اصلی بزهکاری، اقناع روانی و سوءاستفاده از اعتماد انسانی است.پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، به بررسی نقش مهندسی اجتماعی در ارتکاب جرایم نوپدید و تحلیل کاستی های مقررات سنتی کلاهبرداری در حقوق کیفری ایران می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که مقررات موجود، به ویژه ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری و همچنین برخی مقررات قانون جرایم رایانه ای، در مواجهه با فریب های مبتنی بر مهندسی اجتماعی با چالش های تفسیری و اجرایی روبه رو هستند. ازاین رو، اصلاح سیاست جنایی ایران در زمینه توسعه مفهوم عملیات متقلبانه، جرم انگاری مستقل برخی اشکال فریب سایبری و تقویت حمایت کیفری از داده های هویتی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

مهندسی اجتماعی ، جرایم نوپدید ، کلاهبرداری رایانه ای ، فریب سایبری ، حقوق کیفری ، قانون جرایم رایانه ای ، سیاست جنایی