مروری بر حقوق فضای ماورای جو با نگاهی به معاهدات بین المللی

پس از اختراع هواپیما استفاده نظامی از هوا آغاز شد. ابتدا نیروی هوایی به عنوان پشتیبان نیروی زمینی، بر قرار قلمرو کشور متخاصم پرواز می کرد سپس خلبانهای کشورهای متخاصم در هوا با هم درگیر شدند و هواپیمای یکدیگر را ساقط کردند. اکنون شاهد کاربرد جنگ الکترونیک پیشرفته و تسلیحات نامتعارف و سلاح های کشتارجمعی هستیم. فضای ماورای جو نیز همین روند را طی میکند. اکنون در حال توسعه و عبور از دوره نظارت ماهواره ای به دوره حمله ریز ماهواره ها و سلاحهای لیزری متهدم کننده میباشیم. با این تفاوت که عرصه هوایی جزو قلمرو کشورها محسوب میشود و تحت حاکمیت دولت ها می باشد. رژیم حقوقی که فعالیتهای تجاری نظامی را هدایت میکند بسیار متنوع بوده و نمی تواند پاسخگوی چالشهای موجود باشد. بعد از حوادث یازده سپتامبر ۲۰۰۱ ضرورت مقابله با تروریسم منجر به حمله به افغانستان و اشغال نظامی عراق گردید. همزمان با آن دفاع موشکی ملی ایالات متحده آمریکا و کنترل بر فضا به صورت جدی مطرح شد. اگر قرار بر این است که از بروز اختلافات بر سر استفاده از فضا یا حتی از درگیری واقعی جلوگیری شود باید جامعه بین المللی بر سر فعالیتهای مجاز در فضا و توزیع منافع آن به توافق برسد. بدون اقدامات هماهنگ برای توسعه حقوق بین الملل فضایی با هدف جلوگیری از تسلیح فضا شاهد رقابت نظامی جدیدی خواهیم بود که امنیت جهانی و ملی دولتها را تهدید میکند. لذا رژیم حقوقی مناسب و منطقی برای حفظ و استمرار امنیت در فضا است که با توجه به سرعت پیشرفت و توسعه روز افزون فناوری فضایی روز به روز بر اهمیت آن افزوده میشود. حل این مشکل و مسئله اساسی چگونگی حضور نظامی و تسلیحاتی ابر قدرتها در فضا و رعایت حقوق سایر ملتهای فاقد این گونه فناوری ها از جمله چالشهای فراروی پیشرفتهای فضایی در قرن اخیر میباشد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، فناوری های پیشرفته ، فعالیت های فضایی در عرصه بین الملل ، حقوق بین الملل فضا