مطالعه تطبیقی جرم انگاری اکوساید به عنوان جنایت بین المللی علیه محیط زیست و بررسی امکان الحاق آن به حقوق کیفری ایران

پژوهش حاضر به بررسی امکان سنجی جرم انگاری اکوساید در نظام حقوق کیفری ایران و تحلیل تطبیقی آن با سه کشور بلژیک، فرانسه و ویتنام می پردازد. با توجه به تشدید تخریب های گسترده و پایدار که سلامت بوم سامانه ها و امنیت زیست محیطی را تهدید می کند، ضرورت پیش بینی پاسخی کیفری برای حمایت موثر از محیط زیست بیش از پیش نمایان شده است. مطالعه تطبیقی نشان می دهد که این کشورها رویکردهای متفاوتی در تعریف و قلمرو جرم اتخاذ کرده اند: بلژیک اکوساید را به عنوان جنایتی مستقل با معیارهای کیفی مشخص شناسایی کرده، فرانسه آن را در چارچوب سیاست های اقلیمی و با تمرکز بر آسیب های شدید مطرح ساخته و ویتنام با رویکردی سختگیرانه مجازات های سنگینی برای تخریب های بزرگ مقیاس پیش بینی نموده است. مقایسه این الگوها بیانگر آن است که نظام حقوقی ایران فاقد تعریف منسجم و ضمانت اجراهای بازدارنده برای مقابله با تخریب های گسترده بوده و مقررات موجود پراکنده و ناکافی است. در عین حال، بررسی مبانی فقهی و اصول قانون اساسی نشان می دهد که پذیرش جرم اکوساید با مانع بنیادینی مواجه نیست و ظرفیت های لازم برای پشتیبانی از آن وجود دارد. یافته ها حاکی از آن است که الحاق این جرم مستلزم تدوین تعریفی دقیق، تصریح عناصر سه گانه، تقویت مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی، اصلاح مقررات کیفری و ایجاد سازوکارهای نظارتی و تخصصی است. در نهایت، پژوهش نتیجه می گیرد که جرم انگاری اکوساید در ایران ضرورتی عملی و امکان پذیر است، مشروط بر آنکه اصلاحات تقنینی و نهادی به صورت هماهنگ و مرحله بندی شده اجرا شود.

کلیدواژه ها:

اکوساید ، حقوق کیفری محیط زیست ، جرم انگاری زیست محیطی ، مطالعه تطبیقی حقوقی