تدوین الگوی مشارکت اثربخش خانواده و مدرسه در پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان در معرض خطر

افت تحصیلی در میان دانش آموزان در معرض خطر یکی از مسائل مزمن و چندعاملی نظام های آموزشی است که پیامدهای آن از کاهش پیشرفت درسی تا ترک تحصیل و طرد اجتماعی امتداد می یابد. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی مشارکت اثربخش خانواده و مدرسه در پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان در معرض خطر نگاشته شده است. رویکرد پژوهش بر سنتزپژوهی نظری و تحلیل مفهومی شواهد پژوهشی استوار است و با بهره گیری از منطق مدل سازی مفهومی، سازوکارهای علی و تعاملی میان متغیرهای خانوادگی و مدرسه ای را بازسازی می کند. یافته های تحلیلی نشان می دهد که مشارکت اثربخش خانواده و مدرسه زمانی محقق می شود که رابطه دو سویه، اعتماد متقابل، هم سویی انتظارات تربیتی، تداوم ارتباطات، و حمایت تحصیلی ساختاریافته به صورت یکپارچه در برنامه مدرسه نهادمند گردد. در الگوی پیشنهادی، مشارکت والدین از سطح اطلاع رسانی ساده فراتر رفته و به مشارکت در تصمیم سازی آموزشی، پایش یادگیری، حمایت هیجانی و همراهی در برنامه های جبرانی ارتقا می یابد. همچنین مدرسه با ایجاد فرهنگ پاسخگویی، نظام ارجاع مشاوره ای، آموزش والدین و طراحی مداخلات زودهنگام، نقش فعال در کاهش عوامل خطر و تقویت عوامل محافظت کننده ایفا می کند. نتیجه گیری نشان می دهد که مشارکت خانواده و مدرسه به عنوان یک سازه چندبعدی، از مسیر تقویت تعلق به مدرسه، ارتقای خودنظم دهی تحصیلی، و افزایش سرمایه اجتماعی یادگیرنده، افت تحصیلی را مهار می سازد. الگوی تدوین شده می تواند راهنمایی کاربردی برای مدیران، مشاوران و معلمان در جهت طراحی مداخلات هدفمند و پیشگیرانه باشد.