نقش فضاهای باز و محیط های طبیعی مدرسه بر کاهش خستگی شناختی و بهبود نشاط فردی فراگیران

محیط فیزیکی و کالبدی مدرسه به عنوان یکی از ارکان برنامه درسی پنهان، نقشی بنیادین در تنظیم ظرفیت های شناختی و حالات عاطفی دانش آموزان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش فضاهای باز و محیط های طبیعی مدرسه بر کاهش خستگی شناختی و بهبود نشاط فردی فراگیران به نگارش درآمده است. رویکرد این بررسی بر سنتزپژوهی نظری و تحلیل مفهومی مبتنی است و سازوکارهای روانی زیستی حاکم بر پیوند انسان با طبیعت در بافت آموزشگاه را صورت بندی می کند. در این چارچوب نظری، از مبانی نظریه بازیابی توجه کاپلان و نظریه کاهش استرس اولریش برای تبیین اثرگذاری عناصر طبیعی بر توانمندی های ذهنی استفاده شده است. یافته های تحلیلی حاکی از آن است که حضور نظام مند در محوطه های واجد پوشش گیاهی، نور طبیعی، عناصر آب و تنوع زیستی، موجب رهایش توجه ارادی از تمرکز شدید و فعال سازی توجه بی زحمت می گردد و زمینه را برای بازسازی ظرفیت های شناختی نظیر توجه پایدار، حافظه کاری و انعطاف پذیری ذهنی فراهم می آورد. هم زمان، این محیط ها از طریق تحریک ترشح پیام رسان های عصبی تعدیل کننده خلق، کاهش بار فیزیولوژیک استرس و ارتقای حس عاملیت و کشف آزادانه، نشاط فردی و سرزندگی هیجانی یادگیرندگان را فزونی می بخشند. نتیجه گیری نشان می دهد که طراحی و غنی سازی بوم شناختی فضاهای باز آموزشی راهبردی کم هزینه و پایدار برای مهار خستگی تحصیلی و بسط بهزیستی روان شناختی در مدرسه است.