بررسی تاثیر یادگیری مبتنی بر تجربه، فعالیت های کاربردی و مشاهده مستقیم بر ماندگاری آموخته های دانش آموزان

ماندگاری آموخته ها یکی از شاخص های اساسی کیفیت یادگیری است؛ زیرا یادگیری زمانی از سطح انتقال موقت اطلاعات فراتر می رود که دانش آموز بتواند آموخته های خود را پس از گذشت زمان حفظ کند، در موقعیت های جدید به کار گیرد و میان دانش مدرسه ای و تجربه های واقعی زندگی ارتباط برقرار سازد. مسئله اساسی در این زمینه آن است که بخش قابل توجهی از فرایندهای آموزشی همچنان بر انتقال کلامی، حفظ مطالب و بازتولید اطلاعات در موقعیت های آزمونی استوار است؛ در حالی که چنین رویکردی الزاما به شکل گیری یادگیری عمیق و پایدار منجر نمی شود. یادگیری مبتنی بر تجربه، فعالیت های کاربردی و مشاهده مستقیم از جمله رویکردهایی هستند که با فعال کردن یادگیرنده، پیوند دادن مفاهیم انتزاعی با موقعیت های عینی، افزایش مشارکت حسی و حرکتی و فراهم کردن فرصت برای تفسیر و کاربرد دانش، می توانند شرایط متفاوتی برای ماندگاری آموخته ها ایجاد کنند. هدف مقاله حاضر، بررسی و تحلیل پیوند میان این سه مولفه و ماندگاری یادگیری دانش آموزان است. در این مرور تحلیلی، ابتدا جایگاه تجربه و کنش فعال در شکل گیری یادگیری پایدار بررسی شده و سپس نقش فعالیت های کاربردی، مشاهده مستقیم، مشارکت اجتماعی، یادگیری کاوشگرانه، بازنمایی عینی مفاهیم و ارزشیابی عملکردی در تثبیت آموخته ها تحلیل شده است. شواهد پژوهشی بررسی شده نشان می دهد که اثرگذاری تجربه بر ماندگاری یادگیری صرفا ناشی از جذاب تر شدن کلاس نیست، بلکه از طریق ایجاد پیوند میان دانش پیشین و تجربه جدید، افزایش فرصت پردازش، درگیر شدن هم زمان ابعاد شناختی و عملی و امکان بازآفرینی آموخته ها در موقعیت های واقعی شکل می گیرد. با این حال، یافته ها نشان می دهند که هر تجربه ای الزاما یادگیری پایدار ایجاد نمی کند؛ تجربه هنگامی آموزشی و ماندگار می شود که با هدف مشخص، پرسش گری، تامل، گفت وگو، توضیح علمی و بازخورد همراه باشد. از این منظر، فعالیت عملی و مشاهده مستقیم زمانی بیشترین ارزش تربیتی را دارند که در یک طراحی آموزشی منسجم قرار گیرند و از سطح سرگرمی یا نمایش فراتر روند. جمع بندی پژوهش ها نشان می دهد حرکت از آموزش انتقالی به آموزش تجربه محور می تواند زمینه تقویت فهم مفهومی، یادداری، انتقال یادگیری، انگیزش و توانایی استفاده از دانش در موقعیت های جدید را فراهم کند، هرچند تحقق این ظرفیت به کیفیت طراحی فعالیت، نقش تسهیل گر معلم، تناسب فعالیت با سطح رشد دانش آموز و شیوه ارزشیابی وابسته است.