بررسی پیامدهای تفاوت های فرهنگی و زبانی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مناطق دو زبانه

ایران کشوری چندزبان و چندفرهنگی است و بخش قابل توجهی از دانش آموزان، زبان مادریشان با زبان رسمی آموزش تفاوت دارد. این تفاوت زبانی و فرهنگی بر فرایند یادگیری، ارزشیابی، تعامل کلاسی و انگیزش تحصیلی اثر می گذارد و در صورت غفلت سیاست گذاران، به شکاف پیشرفت تحصیلی میان مناطق دو زبانه و تک زبانه منجر می شود. هدف این مقاله، تبیین سازوکارهای اثرگذاری تفاوت های فرهنگی و زبانی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مناطق دو زبانه و ارائه چارچوبی برای سیاست گذاری آموزشی عدالت محور است. روش پژوهش، مروری تحلیلی و مبتنی بر سنتز روایتی ادبیات داخلی و بین المللی است. یافته ها نشان می دهد فاصله زبان خانه و زبان مدرسه در آغاز تحصیل، بار شناختی اضافی ایجاد می کند، خودپنداره تحصیلی و مشارکت کلاسی را کاهش می دهد، در ارزشیابی ها به سوگیری می انجامد و در نبود برنامه های درست زبانی، به افت یادگیری و ترک تحصیل می انجامد. همچنین تفاوت های فرهنگی در سبک ارتباط، ارزش های خانوادگی و محتوای درس، امکان پیوند یادگیری با تجربه زیسته دانش آموز را محدود می کند. نتیجه پژوهش بر ضرورت رویکرد افزوده زبانی، آموزش دو زبانه انتقالی، آموزش مجریان با سواد فرهنگی، بازنگری محتوا و ارزشیابی فرهنگی حساس، و تقویت ارتباط خانه و مدرسه تاکید دارد.