تحلیل مقایسه ای اثر داستان گویی و روش های سنتی بر تقویت هویت فرهنگی و اخلاقی دانش آموزان ابتدایی

مقطع ابتدایی دوره ای بنیادین، سرنوشت ساز و تعیین کننده در ساختار کلی رشد شناختی، عاطفی، روانی و اجتماعی کودکان به شمار می رود. در این مرحله کلیدی، شالوده های اصلی شخصیتی، نظام ارزش های اخلاقی، میزان مسئولیت پذیری و مولفه های گوناگون هویت فرهنگی در ذهن و رفتار دانش آموزان پایه ریزی می شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع و مقایسه ای اثر داستان گویی و روش های سنتی بر تقویت هویت فرهنگی و رشد اخلاقی دانش آموزان پایه ابتدایی انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع شبه تجربی با طرح پیش اختبار و پس اختبار همراه با گروه گواه است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان مقطع ابتدایی یک منطقه آموزشی بوده که نمونه گیری به روش تصادفی خوشه ای متناسب انجام گرفته است. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های استاندارد هویت فرهنگی، آزمون موقعیت های رشد اخلاقی و فرم های ارزیابی مشاهده ای رفتاری کودکان بوده است. برای گروه آزمایش، مداخله آموزشی مبتنی بر روش داستان گویی تعاملی و الگوسازی روایی در قالب ۱۶ جلسه منظم به اجرا درآمد، در حالی که گروه گواه آموزش های متداول، سخنرانی محور و سنتی مبتنی بر متون درسی موجود را دریافت نمودند. یافته های حاصل از تحلیل آمار و آزمون های تحلیل کوواریانس تک متغیری و چندمتغیری نشان داد که روش داستان گویی در مقایسه با روش های آموزگارمحور و حافظه محور سنتی، تاثیر بسیار معنادار، عمیق و پایدارتری بر ارتقای ابعاد جامعه پذیری، درک نمادهای فرهنگی، تقویت مسئولیت پذیری، نهادینه سازی همدلی و افزایش رفتارهای اخلاقی خودجوش دانش آموزان دارد. تحلیل ابعاد فرعی نیز حاکی از آن بود که داستان گویی با ایجاد درگیری عاطفی و فراهم سازی بستر همذات پنداری، مانع از یادگیری سطحی شده و فرآیند بازتولید فرهنگی را تسریع می بخشد. در پایان پیشنهادهای کاربردی جهت اصلاح متون درسی، آموزش ضمن خدمت معلمان و گنجاندن روش های نوین داستان گویی در برنامه های آموزشی ارائه گردیده است.