الگوی نیازسنجی پویای صلاحیت های تدریس بر اساس شواهد عملکردی حاصل از تدریس کلاسی

تحول شتابان دانش تربیتی، تنوع نیازهای یادگیرندگان، گسترش فناوری های آموزشی و افزایش انتظارات از مدرسه، بازاندیشی در شیوه های تشخیص نیازهای حرفه ای معلمان را به ضرورتی بنیادی تبدیل کرده است. در بسیاری از نظام های آموزشی، نیازسنجی صلاحیت های تدریس هنوز بر پایه خوداظهاری، دوره های عمومی و الگوهای ایستا انجام می شود و از شواهد واقعی عملکرد کلاسی بهره کافی نمی نمی گیرد. پیامد این وضع،له میان آموزش های ضمن خدمت و مسائل واقعی تدریس، اتلاف منابع توسعه حرفه ای و تداوم شکاف میان صلاحیت مورد انتظار و عملکرد مشاهده شده معلمان است. هدف این مقاله، تبیین و صورت بندی یک الگوی نیازسنجی پویا برای صلاحیت های تدریس بر اساس شواهد عملکردی حاصل از تدریس کلاسی است. پژوهش حاضر از نوع مروری تحلیلی و مدل سازی مفهومی است و با استفاده از سنتز ادبیات مربوط به صلاحیت های حرفه ای معلم، مشاهده کلاسی، ارزشیابی مبتنی بر شواهد، توسعه حرفه ای داده محور و بازخورد تکوینی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد نیازسنجی اثربخش باید از الگوی ایستا و مقطعی فاصله بگیرد و به فرایندی مستمر، چرخه ای، زمینه مند و مبتنی بر داده های چندمنبعی تبدیل شود. در این الگو، شواهد عملکردی حاصل از مشاهده ساختاریافته تدریس، تحلیل آثار یادگیری دانش آموزان، بازخورد همتایان، خودارزیابی هدایت شده و داده های بافت کلاس، به صورت یکپارچه تحلیل می شوند و شکاف های صلاحیتی در سطوح فردی، کلاسی و سازمانی آشکار می گردد. مقاله حاضر، ابعاد مفهومی، مراحل اجرایی، الزامات نهادی، معیارهای اعتبار و چالش های اجرای این الگو را تبیین می کند و نشان می دهد که نیازسنجی پویا، زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که نه به منزله ابزار کنترل اداری، بلکه به عنوان زیرساخت یادگیری حرفه ای مستمر معلم تعریف شود.