از حفظ کردن تا استدلال زیستی؛ نقش آموزش مبتنی بر مسئله در توسعه تفکر علمی دانش آموزان در درس زیست شناسی

آموزش زیست شناسی در مدارس، به دلیل گستردگی مفاهیم، اصطلاحات تخصصی و فرایندهای پیچیده زیستی، در بسیاری از موارد تحت تاثیر رویکردهای حافظه محور قرار می گیرد. چنین رویکردی اگرچه ممکن است در کوتاه مدت به یادگیری برخی اطلاعات و اصطلاحات منجر شود، اما لزوما توانایی دانش آموزان را در تحلیل شواهد، تبیین پدیده های زیستی، طرح فرضیه، ارزیابی اطلاعات و ارائه راه حل برای مسائل واقعی تقویت نمی کند. ازاین رو، حرکت از «دانستن اطلاعات زیستی» به سمت «استدلال درباره پدیده های زیستی» یکی از نیازهای مهم آموزش معاصر علوم است. یادگیری مبتنی بر مسئله یکی از رویکردهایی است که می تواند با قرار دادن دانش آموز در مواجهه با مسائل واقعی و چالش برانگیز، فرایند یادگیری را از دریافت منفعل اطلاعات به جست وجو، تحلیل، استدلال و تصمیم گیری هدایت کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش مبتنی بر مسئله در توسعه تفکر علمی دانش آموزان در درس زیست شناسی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه و تحلیل منابع پژوهشی مرتبط با یادگیری مبتنی بر مسئله، آموزش زیست شناسی، تفکر علمی و تفکر انتقادی است. بررسی مطالعات نشان می دهد که یادگیری مبتنی بر مسئله، به ویژه هنگامی که مسائل از موقعیت های واقعی و معنادار زندگی انتخاب شوند، ظرفیت بالایی برای تقویت مهارت هایی همچون تحلیل، استدلال مبتنی بر شواهد، حل مسئله، فرضیه سازی، گفت وگوی علمی و انتقال آموخته ها به موقعیت های جدید دارد. شواهد پژوهشی جدید نیز اثربخشی این رویکرد را در افزایش تفکر انتقادی، سواد زیستی و نتایج یادگیری دانش آموزان تایید کرده اند.