کاربرد هوش مصنوعی در آموزش فرایندهای ساخت و تولید؛ راهکاری نوین برای توسعه مهارت های فنی هنرجویان هنرستان های مکانیک

تحولات سریع فناوری های هوشمند و حرکت صنایع تولیدی به سوی تولید هوشمند، ضرورت بازنگری در شیوه آموزش مهارت های فنی در هنرستان های مکانیک و ساخت وتولید را افزایش داده است. در شرایطی که فرایندهای طراحی، برنامه ریزی تولید، ماشین کاری، کنترل کیفیت و بهره برداری از تجهیزات صنعتی به طور فزاینده ای با فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی پیوند می خورند، آموزش سنتی مبتنی بر انتقال دستورالعمل های ثابت نمی تواند به تنهایی پاسخگوی نیازهای جدید بازار کار باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش فرایندهای ساخت و تولید و تبیین ظرفیت آن برای توسعه شایستگی های فنی هنرجویان هنرستان های مکانیک انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد، منابع علمی و پژوهش های جدید در زمینه هوش مصنوعی، آموزش فنی وحرفه ای، ساخت هوشمند، CNC، CAD/CAM و شبیه سازی آموزشی است. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی می تواند در حوزه هایی مانند تحلیل نقشه های فنی، طراحی و مدل سازی، انتخاب ابزار و پارامترهای ماشین کاری، برنامه نویسی CNC، شناسایی خطا، شبیه سازی فرایند تولید، کنترل کیفیت، یادگیری شخصی سازی شده و خودارزیابی مهارتی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین استفاده هدفمند از دستیارهای هوشمند می تواند فرصت تمرین بیشتر، دریافت بازخورد سریع و کاهش هزینه و ریسک خطا در محیط کارگاهی را فراهم کند. با این حال، استفاده از هوش مصنوعی نباید جایگزین تجربه عملی، قضاوت فنی هنرآموز و کار با تجهیزات واقعی شود؛ بلکه باید به عنوان یک دستیار هوشمند در کنار آموزش عملی قرار گیرد. بر اساس یافته های پژوهش، الگوی پیشنهادی «طراحی هوشمند شبیه سازی اجرا بازخورد اصلاح» می تواند چارچوب مناسبی برای تلفیق هوش مصنوعی با آموزش فرایندهای ساخت و تولید در هنرستان های مکانیک باشد.