تدوین الگوی بومی آموزش مهارت های زندگی و ارتباطی برای دانش آموزان سال های اول تا سوم ابتدایی

هدف اصلی این پژوهش بنیادین و کاربردی، تدوین الگوی بومی جامع آموزش مهارت های زندگی و ارتباطی برای دانش آموزان پایه های اول تا سوم مقطع ابتدایی در نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران است. مسئله بنیادین حاکم بر این حوزه، ناهمگونی ساختاری و محتوایی بسته های آموزشی ترجمه شده غربی با زیست بوم فرهنگی، بسترهای زبانی، باورهای اعتقادی و شرایط واقعی مدارس دولتی و غیر دولتی کشور است که به تضعیف کارآمدی این برنامه ها انجامیده است. این پژوهش با اتکا به رویکرد کیفی و به کارگیری روش سنتز پژوهش و تحلیل مضمون شبکه ای اجرا گردیده است. جامعه تحلیل شامل کلیه اسناد تحولی نظام تعلیم و تربیت، مبانی نظری روان شناسی رشد و یادگیری اجتماعی، پژوهش های داخلی و بین المللی، و نظرات تخصصی به دست آمده از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با معلمان با سابقه دوره اول، مدیران مدارس ابتدایی، روان شناسان کودک و متخصصان برنامه ریزی درسی بوده است. داده ها پس از کد گذاری باز و محوری، در قالب مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر دسته بندی شدند. الگوی بومی حاصل دارای شش بعد اساسی است که شامل مبانی ارزشی و هویت ایرانی اسلامی، نظام اهداف و شایستگی های عاطفی شناختی متناسب با سن، بافتارها و موقعیت های یادگیری مسئله محور، راهبردهای یاد دهی یادگیری فعال و تجربی، بستر تعاملی هم افزای خانواده و مدرسه، و نظام سنجش تکوینی عملکردی می باشد. نتایج نشان می دهد که فرایند ارتقای مهارت های ارتباطی در سنین شش تا نه سالگی زمانی به ثبات می رسد که بر پایه بازی های حرکتی کلامی، قصه گویی تعاملی، ایفای نقش و تجربه ورزی مستقیم در موقعیت های طبیعی زیست روزمره مدرسه استوار شود. الگوی حاصل چارچوبی کاربردی برای بازنگری در راهنمای برنامه درسی، باز طراحی فرایندهای آموزشی، توانمند سازی منابع انسانی و تولید بسته های تربیتی هم سو با ساحت های تربیتی سند تحول بنیادین به دست می دهد.