بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر شخصی سازی فرایند یادگیری در مدارس

تحول فناورانه معاصر و گسترش سامانه های هوشمند، رویکرد آموزش یکسان برای همگان را با چالش جدی مواجه ساخته و پارادایم شخصی سازی یادگیری را در کانون توجه نظام های آموزشی قرار داده است. شخصی سازی فرایند یادگیری دلالت بر تنظیم اهداف، محتوا، سرعت، راهبردها و بازخوردهای آموزشی متناسب با ویژگی ها، نیازها، علایق و پیش دانسته های منحصر به فرد هر دانش آموز دارد. هدف این پژوهش، بررسی تحلیلی و جامع تاثیرات، سازوکارها، فرصت ها، چالش ها و پیامدهای پداگوژیکی به کارگیری هوش مصنوعی بر شخصی سازی فرایند یادگیری در مدارس است. روش این پژوهش مروری تحلیلی و سنتز انتقادی ادبیات نظری و تجربی پیرامون سامانه های آموزش هوشمند، سامانه های یادگیری انطباقی، تحلیل داده های آموزشی و تعامل انسان و ماشین در آموزش است. یافته های حاصل از تحلیل ادبیات نشان می دهد که هوش مصنوعی از طریق پنج سازوکار بنیادین شامل تشخیص دقیق شکاف های یادگیری در زمان واقعی، انطباق پویای مسیر و محتوای آموزشی، هدایت خودتنظیمی یادگیرنده، ارائه بازخوردهای تکوینی شخصی سازی شده و بهینه سازی بار شناختی فراگیران، یادگیری را به شکل معناداری شخصی سازی می کند. این سامانه ها نه تنها پیشرفت تحصیلی و تسلط مفهومی دانش آموزان را بهبود می بخشند، بلکه خودکارآمدی، انگیزش درونی و اشتیاق تحصیلی را تقویت می نمایند. با این وجود، مخاطراتی نظیر تعمیق شکاف دیجیتال، نقض محرمانگی داده ها، سوگیری های الگوریتمی، تضعیف تعاملات انسانی و انفعال شناختی ناشی از تکیه بیش از حد به ماشین نیازمند بازطراحی دقیق چارچوب های پداگوژیکی و مدیریتی است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که هوش مصنوعی جانشین معلم نبوده بلکه نقش معلم را از انتقال دهنده دانش به طراح محیط های یادگیری، تسهیل گر شناختی و راهنمای عاطفی تربیتی ارتقا می دهد و استقرار اثربخش آن مستلزم همسویی فناوری با نظریه های شناختی و ساختن گرایی، توسعه شایستگی های دیجیتال معلمان و تدوین چارچوب های اخلاقی و سیاستی است.