تربیت اخلاقی و پرورش مهارت های اجتماعی از طریق بازی های گروهی و ورزش های مدرسه ای: مبانی، سازوکارها و دلالت های پداگوژیک

تربیت اخلاقی و جامعه پذیری سازنده، از غایات بنیادین نظام های آموزشی معاصر به شمار می روند؛ با این حال، غلبه الگوهای شناختی محور و رویکردهای انتزاعی مبتنی بر پند و اندرز کلامی، کارآمدی آموزش های رسمی را در درونی سازی فضایل اخلاقی و شایستگی های بین فردی با چالش جدی روبرو ساخته است. تربیت بدنی و ورزش مدرسه ای به عنوان یکی از پویاترین بسترهای تجربی آموزش و پرورش، فضایی واقعی، پرکشش و سرشار از تعاملات چهره به چهره فراهم می آورد که در آن مفاهیم پیچیده ای همچون عدالت، انصاف، مهار تکانه ها، تاب آوری، نوع دوستی و همکاری نه به مثابه گزاره های نظری، بلکه در قالب رفتارهای زیسته و عینی تجربه می شوند. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی–انتقادی، به تبیین چندبعدی ظرفیت های بازی های گروهی و فعالیت های حرکتی سازمان یافته در شکل دهی به ساختار اخلاقی و جامعه پذیری دانش آموزان می پردازد. در این مطالعه، پیوند میان نظریه های تحول قضاوت اخلاقی (پیاژه و کلبرگ)، یادگیری اجتماعی–شناختی (بندورا)، مسئولیت پذیری شخصی و اجتماعی (مدل هلسیون) و نظریه دلبستگی کلاسی واکاوی شده است. تحلیل ها نشان می دهند که فعالیت های حرکتی به خودی خود حامل فضیلت های اخلاقی نیستند؛ بلکه تربیت بدنی بستری خنثی است که تنها در پرتو «طراحی هدفمند پداگوژیک»، «رهبری اخلاقی معلم ورزش» و «تبدیل تجارب بدنی به بازتاب های فکری» به ابزاری قدرتمند برای تقویت همدلی، کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و بازتولید سرمایه اجتماعی در مدرسه تبدیل می شود. این مقاله چارچوب های نظری و بسترهای عملیاتی نوینی را جهت بازمهندسی ساعات تربیت بدنی به عنوان آزمایشگاه عینی تربیت اخلاقی و اجتماعی ارائه می دهد.