مدل حمایت آموزشی فراگیر برای بازگرداندن کودکان کار به چرخه رسمی یادگیری

پدیده کار کودک به عنوان یکی از پیچیده ترین بحران های ساختاری، همزمان برآمده از نابرابری اقتصادی، ناامنی معیشتی، گسست های خانوادگی و نقایص سامانه های رفاه اجتماعی است و بارزترین پیامد مستقیم آن، قطع پیوند با مدرسه و خروج اجباری از فرایند آموزش رسمی به شمار می آید. خروج کودکان از چرخه یادگیری نه تنها بازتولیدکننده فقر بین نسلی و تداوم بخش محرومیت های اجتماعی است، بلکه سرمایه انسانی جامعه را دچار فرسایشی جبران ناپذیر می سازد. هدف این پژوهش، صورتبندی، تبیین و ارائه یک مدل حمایت آموزشی فراگیر به منظور بازگرداندن پایدار کودکان کار به چرخه رسمی یادگیری است؛ مدلی که از نگاه های مقطعی، اداری و تک بعدی فراتر رفته و تلفیقی منسجم از ابعاد پداگوژیکی، مددکاری اجتماعی، روان شناختی و حمایت های معیشتی را عرضه دارد. این مطالعه با روش توصیفی تحلیلی و تکیه بر تحلیل اسنادی و سنتز انتقادی ادبیات پژوهشی و اسناد سیاستی بین المللی و ملی تدوین یافته است. یافته های تحلیلی حاکی از آن است که بازگشت موفق کودکان کار به کلاس درس مشروط به پیاده سازی الگویی چهارسطحی شامل سطح فردی و خانوادگی، سطح درون مدرسه ای، سطح پیوندهای بین بخشی در جامعه محلی، و سطح حکمرانی و سیاست گذاری کلان است. ارکان کانونی این مدل شامل شناسایی فعال و بدون انگ، پیاده سازی رویکرد مدیریت مورد، ارائه برنامه های درسی متراکم و جبرانی مبتنی بر داربست سازی شناختی، بازطراحی فضای فیزیکی و فرهنگی مدرسه بر مدار کرامت انسانی و صلح، اعطای یارانه های آموزشی و جبران هزینه فرصت خانوار، و استقرار نظام رصد مستمر حضور و پیشرفت تحصیلی است. استقرار اثربخش این مدل مستلزم گذار از اقدامات پراکنده خیریه ای به سوی سیاست گذاری مبتنی بر حق بر آموزش و عدالت ترمیمی با محوریت آموزش و پرورش و مشارکت نهادهای رفاهی، سلامت و مدنی است.