طراحی مدل حکمرانی داده محور هوشمند در زیست بوم فرهنگ و هنر ایران با رویکرد ارتقای بلوغ و بهبود عملکرد

زیست بوم فرهنگ و هنر ایران با چالش هایی بنیادین از جمله تعدد و تشتت متولیان، ساختار جزیره ای داده ها، کندی و عدم شفافیت در فرایندهای صدور مجوز و اعطای یارانه ها، ضعف در پایش دقیق الگوهای مصرف و ناعدالتی در توزیع جغرافیایی منابع مواجه است. همزمان، ظهور هوش مصنوعی مولد و توسعه سکوهای محتوایی، بازطراحی نظام خط مشی گذاری فرهنگی را گریزناپذیر ساخته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مفهومی حکمرانی داده محور هوشمند و سنجش بلوغ آن در زیست بوم فرهنگ و هنر ایران انجام شده است. پژوهش با رویکرد ترکیبی کیفی–کمی طراحی شده و ابزارهای آن شامل مطالعه اسنادی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان و مدل سازی است. همچنین برای اولویت بندی شکاف ها از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شده است. مدل پیشنهادی شامل معماری پنج لایه، ۲۲ شاخص عملیاتی در سه حوزه حکمرانی داده، حکمرانی هوشمند و ارزیابی عملکرد و ارزش آفرینی عمومی، چهار کارکرد بنیادین حکمرانی شامل مشروعیت، هماهنگی، آینده نگری و عدالت، و یک مدل بلوغ پنج سطحی است. در نسخه نمایشی ارزیابی، امتیاز کلی زیست بوم ۳۴٫۹ از ۱۰۰ و در سطح دوم بلوغ قرار گرفته است؛ با این حال، این امتیازها باید پس از گردآوری داده واقعی از پنل خبرگان اعتبارسنجی و بازمحاسبه شوند. بر مبنای مدل پیشنهادی، نقشه راه پنج ساله در سه موج «تثبیت بنیان ها»، «یکپارچگی و تحلیل» و «هوشمندی» طراحی شده است. مدل پیشنهادی می تواند چارچوبی برای ارتقای شفافیت، پاسخگویی، عدالت فرهنگی، کارآمدی فرایندها و استفاده مسئولانه از داده و هوش مصنوعی در حکمرانی فرهنگ و هنر فراهم کند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی داده محور ، حکمرانی هوشمند ، زیست بوم فرهنگ و هنر ، مدل بلوغ ، ارزش عمومی ، هوش مصنوعی مسئولانه.