تحول مفهوم مولف و خلاقیت در طراحی لباس معاصر در عصر هوش مصنوعی مولد

ظهور هوش مصنوعی مولد در سال های اخیر، فرآیندهای خلاقانه در هنر و طراحی را با تحولات گسترده ای مواجه کرده و پرسش هایی بنیادین درباره مفهوم خلاقیت، مولفیت و جایگاه انسان در فرآیند خلق اثر به وجود آورده است. این مسئله در طراحی لباس اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا لباس علاوه بر برخورداری از ویژگی های بصری و فرمی، در ارتباط مستقیم با بدن، هویت، فرهنگ و تجربه زیسته انسان معنا پیدا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تحول مفهوم مولف و خلاقیت در طراحی لباس معاصر در عصر هوش مصنوعی مولد و بازتعریف جایگاه طراح در فرآیندهای نوین خلق اثر انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیلی–تفسیری و بر پایه مطالعه منابع کتابخانه ای و پژوهش های مرتبط انجام شده است و یافته های این پژوهش در سه محور اصلی قابل تبیین است. نخست، ورود هوش مصنوعی مولد، فرآیند طراحی را از رابطه ای نسبتا مستقیم میان طراح و اثر نهایی به فرآیندی تعاملی میان انسان، فناوری و داده های بصری تبدیل کرده و در نتیجه، جایگاه طراح را از «خالق منفرد» به «کنشگر معناپرداز» تغییر داده است. از سویی، توانایی هوش مصنوعی در تولید فرم ها و پیشنهادهای بصری جدید را نمی توان معادل تمامی ابعاد خلاقیت هنری دانست؛ زیرا در طراحی لباس، خلاقیت علاوه بر نوآوری فرمی، به انتخاب، تفسیر، قضاوت زیبایی شناختی و ایجاد ارتباط میان فرم، بدن، هویت و زمینه فرهنگی وابسته است. سوم، تعامل میان طراح و سیستم های مولد زمینه شکل گیری الگویی از «مولفیت مشارکتی» را فراهم می کند که در آن هوش مصنوعی به عنوان عاملی برای گسترش امکانات بصری و ایده پردازی عمل می کند، در حالی که تعیین جهت مفهومی، انتخاب، اصلاح و معناپردازی اثر همچنان به طراح انسانی وابسته است. بر این اساس، هوش مصنوعی مولد را نمی توان جایگزین خلاقیت یا مولفیت انسانی در طراحی لباس دانست، بلکه می توان آن را عاملی برای بازتعریف نقش طراح و گسترش فرآیند خلاقیت تلقی کرد. در این چارچوب، مولفیت بیش از آنکه در تولید مستقیم همه عناصر اثر تعریف شود، در توانایی هدایت فرآیند خلق و تبدیل امکانات تولیدشده به یک بیان هنری و فرهنگی معنادار شکل می گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، طراحی لباس ، مولفیت هنری ، خلاقیت ، مولفیت مشارکتی ، معناپردازی.