بازخوانی نسبت ادبیات فارسی با زیست جهان کودک و نوجوان امروزی

ادبیات فارسی به عنوان یکی از غنی ترین خزانه های حکمت، زیبایی شناسی کلامی و جهان بینی انسانی، در طول سده ها نقشی بنیادین در جامعه پذیری، تکوین هویت اخلاقی و تقویت سواد زبانی نسل های متوالی ایفا کرده است. با این حال، در عصر حاضر به سبب شتاب سرسام آور دگرگونی های فناورانه، غلبه فرهنگ دیداری و رسانه های تعاملی، شکافی عمیق میان زبان، ساختار و مضامین ادبیات سنتی فارسی با جهان تجربی، علایق شناختی و دغدغه های روانی کودک و نوجوان امروزی پدید آمده است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی-انتقادی، به واکاوی ریشه های بیگانگی نسل جدید با میراث ادب فارسی، آسیب شناسی متون درسی و کتاب های بازنویسی شده، و تبیین ظرفیت های بالقوه شاهکارهای کهن برای بازتعریف در زیست بوم معاصر می پردازد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که رویکردهای صلب، پیام محور، موعظه گرایانه و تاکید مفرط بر حفظ ساختارهای کهن واژگانی، اصلی ترین عوامل دفع مخاطب کودک و نوجوان از ادبیات بومی هستند. در مقابل، عبور از نگاه موزه ای به ادبیات و کاربست راهبردهای بازآفرینی خلاق، پیوند با فرم های روایی نوین (نظیر رمان تصویری، کمیک استریپ و ادبیات چندرسانه ای) و تمرکز بر مضامین اگزیستانسیل جهان شمول نظیر هویت یابی، رویارویی با ترس و شفقت ورزی، می تواند ادبیات فارسی را از بایگانی های ایستا خارج ساخته و به سرمایه ای زنده و رهایی بخش برای پرورش تخیل و خودآگاهی کودک و نوجوان نسل نو بدل سازد.