نقش آموزش مهارت حل تعارض در کاهش تنش های بین فردی و بهبود روابط دانش آموزان

تعارض بخشی جدایی ناپذیر از زندگی مدرسه ای است و کیفیت مواجهه با آن به مراتب مهم تر از خود وقوع آن است. اگر دانش آموزان ابزار مناسبی برای مدیریت اختلاف ها نداشته باشند، اختلاف نظرهای ساده به تنش های تکرارشونده، پرخاشگری کلامی، طرد همسالان و افت کیفیت روابط تبدیل می شود. هدف این مقاله، مرور تحلیلی پژوهش های فارسی درباره نقش آموزش مهارت حل تعارض در کاهش تنش های بین فردی و بهبود روابط دانش آموزان است. مقاله به جای گزارش جداگانه مطالعات، آن ها را در شش بعد به هم پیوند می دهد. بعد نخست مبانی مفهومی تعارض در مدرسه و تمایز تعارض سازنده از تنش مخرب است. بعد دوم مولفه های آموزشی، یعنی ارتباط موثر، حل مسئله و مذاکره را بررسی می کند. بعد سوم سازوکارهای هیجانی–شناختی مانند تنظیم هیجان، مدیریت خشم و بازاندیشی پس از تعارض را تحلیل می کند. بعد چهارم جایگاه یادگیری هیجانی–اجتماعی و مهارت های زندگی را به عنوان بستر نهادی این آموزش توضیح می دهد. بعد پنجم شواهد تجربی درباره اثربخشی مداخلات را مقایسه می کند. بعد ششم شرایط تحقق و پایداری اثر، شامل نقش معلم، فعالیت های گروهی و جو کلاس را بررسی می کند. مرور نشان می دهد آموزش مهارت حل تعارض بیش از آنکه یک مداخله منفرد باشد، مجموعه ای هم افزا از مهارت های ارتباطی، شناختی و هیجانی است. اثر آن نیز در ابعاد مختلف رابطه یکسان نیست. برخی پژوهش ها بهبود اعتماد و ارتباط را گزارش کرده اند، اما بعدهایی مانند بیگانگی عاطفی کمتر تغییر کرده اند. همچنین بخش مهمی از ادبیات موجود مروری، کوتاه مدت و متکی بر خودگزارشی است. مهم ترین خلاها عبارت اند از کمبود مطالعات طولی و پیگیری دار، ضعف سنجش رفتار واقعی در موقعیت های تعارض و نبود پژوهش درباره نقش زمینه های فرهنگی و خانوادگی در انتقال مهارت ها به بیرون از کلاس.