مرور نظام مند متدولوژی های نوین بهینه سازی چندهدفه در مهندسی صنایع: (رویکردها، الگوریتم ها و جهت گیری های آتی)

در دنیای پویای امروز، پیچیدگی روزافزون سیستم های صنعتی سبب شده تا تصمیم گیری های کلان لجستیکی و تولیدی دیگر با معیارهای تک بعدی و ساده قابل حل نباشند؛ چرا که دست یابی به کارایی بهینه نیازمند توازن میان اهداف متناقضی همچون کاهش هزینه ها، ارتقای پایداری زیست محیطی و بهبود شاخص های اجتماعی است. این تعارض های ذاتی، اهمیت و جایگاه ویژه بهینه سازی چندهدفه را در مهندسی صنایع نوین دوچندان کرده است. با توجه به پراکندگی پژوهش های این حوزه، تحقیق حاضر با هدف ارائه یک تحلیل ساختاریافته و جامع از متدولوژی های نوین بهینه سازی چندهدفه و بررسی کاربردهای عملیاتی آن ها تدوین شده است. روش شناسی این پژوهش بر پایه پروتکل مرور نظام مند ادبیات و مطابق با استاندارد PRISMA ۲۰۲۰ استوار است که طی آن، ۵۳ مقاله مرجع تراز اول منتشرشده بین سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۶ میلادی از پایگاه های علمی معتبر اسکوپوس و وب آوساینس به طور دقیق غربالگری و کالبدشکافی شدند. یافته های کلیدی نشان می دهد که با ظهور نسل پنجم صنعت، گرایش چشمگیری به مدل سازی ریاضی رفتارهای ارگونومیک عامل انسانی و شاخص های پویایی مانند مالیات کربن شکل گرفته است. همچنین، اگرچه روش های حل دقیق ریاضی برای مسائل کوچک مقیاس کاملا کارا هستند، اما در ابعاد بزرگ صنعتی، الگوریتم های فراابتکاری پارتو-محور ترکیبی به دلیل همگرایی سریع تر، گزینه های برتری به شمار می روند. در نهایت، نتایج نشان می دهد که تلفیق الگوریتم های بهینه سازی با روش های تصمیم گیری چندمعیاره پسینی نظیر روش بهترین-بدترین، در کنار مهار عدم قطعیت های عملیاتی با الگوهای فازی و استوار، پایداری، تاب آوری و پایایی تصمیمات نهایی مدیران را به طرز چشمگیری ارتقا می بخشد.

کلیدواژه ها:

بهینه سازی چندهدفه ، مرور نظام مند ادبیات ، الگوریتم های فراابتکاری ، تصمیم گیری چندمعیاره ، مدیریت عدم قطعیت