کار کودکان از منظر آسیب شناسی اجتماعی و راهکارهای حمایتی مددکاری اجتماعی

کار کودکان یکی از مهم ترین مسائل اجتماعی در جوامع معاصر است که با فقر، نابرابری اجتماعی، بیکاری والدین، مهاجرت، ترک تحصیل، اعتیاد و ضعف نظام حمایت اجتماعی ارتباط مستقیم دارد. کودکانی که وارد بازار کار می شوند، در بسیاری از موارد از حقوق اساسی خود مانند آموزش، سلامت، امنیت، بازی و رشد همه جانبه محروم می مانند. بر اساس برآورد مشترک سازمان بین المللی کار و یونیسف، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳۸ میلیون کودک در جهان درگیر کار کودک بوده اند و حدود ۵۴ میلیون نفر از آنان در فعالیت های خطرناک اشتغال داشته اند. پدیده کار کودکان را نمی توان صرفا به عنوان یک مسئله اقتصادی یا خانوادگی تحلیل کرد؛ بلکه این پدیده از منظر آسیب شناسی اجتماعی، نشانه ای از اختلال در ساختارهای حمایتی، اقتصادی و فرهنگی جامعه است. حضور کودک در محیط های کاری، به ویژه خیابان و کارگاه های غیررسمی، او را در معرض خشونت، سوءاستفاده، بیماری، بزه دیدگی و آسیب های روانی قرار می دهد. هدف مقاله حاضر، بررسی علل و پیامدهای کار کودکان و تبیین نقش مددکاری اجتماعی در پیشگیری، مداخله و حمایت از این کودکان است. یافته های این مقاله نشان می دهد که مقابله موثر با کار کودکان نیازمند مجموعه ای از اقدامات هماهنگ شامل حمایت اقتصادی از خانواده، تضمین دسترسی کودک به آموزش، ارائه خدمات روان شناختی و مددکاری، شناسایی موارد سوءاستفاده، تقویت سازمان های مردم نهاد و اجرای سیاست های اجتماعی پایدار است. از این منظر، مددکاری اجتماعی باید از رویکردهای مقطعی و صرفا خیابانی فراتر رفته و به سمت توانمندسازی کودک، خانواده و جامعه حرکت کند.

کلیدواژه ها:

کار کودک ، کودک خیابانی ، آسیب شناسی اجتماعی ، مددکاری اجتماعی ، حمایت اجتماعی ، فقر ، ترک تحصیل.