کارکرد جامعه شناختی بازی وارسازی آموزشی (Educational Gamification) در بازسازی سرمایه اجتماعی درون گروهی و ارتقای رفتارهای جامعه یار (Prosocial) در دوره متوسطه

مقطع متوسطه به عنوان یکی از حساس ترین دوره های رشد اجتماعی نوجوانان، همواره با چالش هایی نظیر فرسایش پیوندهای درون گروهی، انزوای عاطفی و تشدید فردگرایی رقابتی در کلاس های درس مواجه است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی کارکرد جامعه شناختی بازی وارسازی آموزشی (گیمیفیکیشن) در بازسازی سرمایه اجتماعی درون گروهی و ارتقای رفتارهای جامعه یار در میان دانش آموزان مقطع متوسطه است. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد سنتزپژوهی نظری مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه ای به رشته تحریر درآمده است. در این پژوهش، از تلاقی چارچوب های جامعه شناختی «سرمایه اجتماعی» (کلمن، پاتنام و بوردیو)، «زنجیره های آیین تعاملی» (کالینز)، «کنش متقابل نمادین» و نظریه های روان شناختی-تربیتی «خودتعیین گری» و «وابستگی متقابل اجتماعی» بهره گرفته شد. تحلیل و سنتز یافته ها نشان می دهد که بازی وارسازی همیارانه از طریق سازوکارهایی چون ماموریت های تیمی، بازخورد جمعی، ایجاد وابستگی متقابل مثبت و بازتعریف نقش های کلاسی، ساختار تعاملات سنتی را دگرگون می سازد. این دگرگونی با ایجاد کانون توجه و هیجان مثبت مشترک، شبکه های اعتماد و هنجارهای عمل متقابل (سرمایه درون گروهی) را تقویت کرده و به مهار رفتارهای ایذایی، کاهش بیگانگی تحصیلی و بروز کنش های جامعه یار (همدلی، آموزش همتایان و یاری رسانی داوطلبانه) می انجامد. نتایج پژوهش ضرورت تغییر پارادایم مدیریت کلاس از رقابت فردی به محیط های یادگیری بازی وارشده مشارکتی را تبیین کرده و الگوهای کاربردی جهت توانمندسازی معلمان و برنامه ریزان درسی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

بازی وارسازی آموزشی (گیمیفیکیشن) ، سرمایه اجتماعی درون گروهی ، رفتارهای جامعه یار ، دوره متوسطه ، آیین های تعاملی ، وابستگی متقابل مثبت