خودتنظیمی یادگیری در کودکان ابتدایی: بررسی مداخلات مبتنی بر بازی و نقش واسطه ای مربیان

خودتنظیمی یادگیری به عنوان یکی از تعیین کننده ترین شایستگی های تحولی در دوران ابتدایی، نقشی بنیادین در پیشرفت تحصیلی، سازگاری هیجانی و استقلال شناختی دانش آموزان ایفا می کند؛ با این حال، پرورش این سازه پیچیده در بافت های سنتی و انتقال محور آموزشی همواره با چالش های ساختاری مواجه بوده است. هدف پژوهش مروری-تحلیلی حاضر، واکاوی جامعه شناختی و روان شناختی اثربخشی مداخلات مبتنی بر بازی بر خودتنظیمی یادگیری کودکان ابتدایی با تمرکز ویژه بر نقش واسطه ای و میانجی گرایانه مربیان است. در این راستا، با بهره گیری از نظریه اجتماعی-فرهنگی ویگوتسکی و الگوهای پردازش خودتنظیمی، پیوند میان بازی های ساختارمند و کنش های اجرایی (مهار تکانه، انعطاف پذیری ذهنی و حافظه کاری) مورد تبیین قرار گرفت. یافته های حاصل از هم نهشت متون نظری و شواهد تجربی نشان می دهد که بازی با خلق «منطقه تقریبی رشد» پویا و کاهش اضطراب ناشی از شکست، بستر عینی سازی چرخه های فراشناختی (پیش اندیشی، نظارت و بازتاب) را فراهم می آورد؛ با این حال، تجارب بازی محور به خودی خود منجر به درونی سازی خودتنظیمی نمی شوند، بلکه تحقق کامل این امر مستلزم داربست بندی شناختی مربیان از طریق گفت وگوهای تاملی، هدایت گفتار درونی و فرایند «تنظیم مشترک» است. بنابراین، تلفیق دیالکتیکی محرک های بازی محور با عاملیت تسهیل گرایانه معلمان، ضامن گذار موفق از تنظیم بیرونی به خودتنظیمی درونی بوده و بازآرایی محیط های یادگیری ابتدایی را به سمت رویکردهای فعال و بازی محور ضروری می سازد.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی یادگیری ، آموزش ابتدایی ، مداخلات مبتنی بر بازی ، نقش واسطه ای مربیان ، داربست بندی شناختی ، کنش های اجرایی.