مقایسه اثربخشی درمان فراشناختی (MCT) و درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما (TF-CBT) بر کاهش نشانگان ترومای خیانت و بازسازی اعتماد بین فردی در زنان قربانی خیانت همسری با سابقه آسیب های رابطه ای مکرر

پژوهش حاضر با هدف مقایسه ی اثربخشی درمان فراشناختی و درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما بر کاهش نشانگان ترومای خیانت و بازسازی اعتماد بین فردی در زنان قربانی خیانت همسری با سابقه ی آسیب های رابطه ای مکرر انجام شد. این پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی شده با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سه ماهه با گروه گواه بود. جامعه ی آماری شامل زنان متاهل ساکن شهر ماکو بود که در اوایل سال ۱۴۰۵ به مراکز مشاوره مراجعه کرده بودند. با استفاده از نمونه گیری هدفمند و تصادفی سازی، ۴۵ نفر انتخاب و در سه گروه پانزده نفره جایدهی شدند. گروه های آزمایش به مدت دوازده جلسه تحت درمان فراشناختی و درمان متمرکز بر تروما قرار گرفتند و گروه گواه در لیست انتظار باقی ماند. داده ها با استفاده از پرسشنامه های نشانگان ترومای خیانت و اعتماد بین فردی جمع آوری و با روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که هر دو مداخله در مقایسه با گروه گواه، کاهش معناداری در نشانگان ترومای خیانت (۰۰۱/۰ > P) و افزایش معناداری در اعتماد بین فردی (۰۰۱/۰ > P)ایجاد کردند. با این وجود، درمان فراشناختی در هر دو متغیر وابسته، اثربخشی بیشتری نسبت به درمان متمرکز بر تروما نشان داد و این برتری در مرحله ی پیگیری سه ماهه به مراتب برجسته تر گردید (۰۰۱/۰ > P). در مرحله ی پیگیری، میانگین نشانگان ترومای خیانت در گروه فراشناختی به ۹۲/۲۰ و در گروه متمرکز بر تروما به ۷۳/۲۸ رسید و میانگین اعتماد بین فردی به ترتیب ۳۸/۵۴ و ۶۷/۴۳ بود. اندازه های اثر بزرگ برای درمان فراشناختی در هر دو متغیر نشان دهنده ی اهمیت بالینی یافته هاست. نتیجه گیری می شود که درمان فراشناختی با هدف قرار دادن باورهای فراشناختی ناکارآمد و راهبردهای پردازش شناختی، در مقایسه با درمان متمرکز بر تروما که عمدتا بر محتوای خاطرات آسیب زا متمرکز است، اثربخشی پایدارتری در کاهش نشانگان ترومای خیانت و بازسازی اعتماد بین فردی در زنان با سابقه ی آسیب های رابطه ای مکرر دارد. این یافته ها تلویحات مهمی برای روان درمانگران و مشاوران خانواده در انتخاب مداخله ی اثربخش تر برای جمعیت هدف دارد.

کلیدواژه ها:

درمان فراشناختی ، درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما ، ترومای خیانت ، اعتماد بین فردی ، خیانت همسری ، آسیب های رابطه ای مکرر