تاثیر توانمندسازی حرفه ای معلمان بر کیفیت یادگیری دانش آموزان در نظام آموزش و پرورش

کیفیت یادگیری دانش آموزان به عنوان مهم ترین شاخص اثربخشی نظام های آموزشی، تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله کیفیت معلمان، روش های تدریس، محیط یادگیری و برنامه درسی قرار دارد و توانمندسازی حرفه ای معلمان به عنوان یکی از کلیدی ترین این عوامل، نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت یادگیری ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر توانمندسازی حرفه ای معلمان بر کیفیت یادگیری دانش آموزان در نظام آموزش و پرورش انجام شد. روش پژوهش ترکیبی با طرح اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، ۲۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان و متخصصان آموزش انجام و با روش تحلیل موضوعی بررسی شد. در بخش کمی، ۳۰۰ معلم و ۶۰۰ دانش آموز دوره متوسطه دوم شهر تهران با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و با پرسشنامه های توانمندسازی حرفه ای معلمان و کیفیت یادگیری دانش آموزان ارزیابی شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه توانمندسازی حرفه ای معلمان با پایایی ۰/۸۸ و پرسشنامه کیفیت یادگیری دانش آموزان با پایایی ۰/۸۶ بود. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین توانمندسازی حرفه ای معلمان و کیفیت یادگیری دانش آموزان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مولفه های توانمندسازی حرفه ای شامل دانش تخصصی، مهارت های تدریس، مهارت های فناورانه، خودکارآمدی حرفه ای و توسعه مستمر، در مجموع ۵۲ درصد از واریانس کیفیت یادگیری دانش آموزان را تبیین می کنند و مولفه مهارت های تدریس با ضریب بتای ۰/۴۵ و دانش تخصصی با ضریب بتای ۰/۳۸ بیشترین سهم را در پیش بینی کیفیت یادگیری داشتند. تحلیل موضوعی پنج مضمون اصلی را آشکار ساخت که شامل دانش تخصصی و به روز، مهارت های تدریس فعال و تعاملی، سواد فناورانه و دیجیتال، خودکارآمدی و انگیزه حرفه ای، و توسعه مستمر و یادگیری مادام العمر بود. یافته ها نشان داد که توانمندسازی حرفه ای معلمان با ارتقای دانش، مهارت، خودکارآمدی و انگیزه آنان، به بهبود کیفیت تدریس و در نتیجه، ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان منجر می شود و بر ضرورت طراحی برنامه های توسعه حرفه ای مستمر، زمینه محور و مبتنی بر نیازهای واقعی معلمان تاکید دارد و بستری برای سیاست گذاری مبتنی بر شواهد در حوزه آموزش و پرورش فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی حرفه ای ، معلمان ، کیفیت یادگیری ، دانش آموزان ، توسعه حرفه ای