رابطه سبک رهبری آموزشی معلمان با مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان

مسئولیت پذیری اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین مهارت های قرن بیست ویکم، نقش تعیین کننده ای در رشد فردی، انسجام اجتماعی و توسعه پایدار جوامع ایفا می کند و پرورش آن یکی از اهداف اساسی نظام های آموزشی محسوب می شود. سبک رهبری آموزشی معلمان به عنوان یکی از عوامل کلیدی موثر بر فرآیندهای تربیتی و اجتماعی دانش آموزان، می تواند بر شکل گیری و تقویت مسئولیت پذیری اجتماعی آنان اثر بگذارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سبک رهبری آموزشی معلمان با مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی معلمان و دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۳۲۰ معلم و ۶۴۰ دانش آموز انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سبک رهبری آموزشی محقق ساخته با پایایی ۰/۸۸ و پرسشنامه مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان با پایایی ۰/۸۶ بود. داده ها با آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه با SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین سبک رهبری آموزشی تحول آفرین با مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد و بین سبک رهبری آموزشی تعاملی و توزیعی نیز با مسئولیت پذیری اجتماعی رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد، در حالی که بین سبک رهبری آموزشی دستوری با مسئولیت پذیری اجتماعی رابطه منفی و معنادار وجود داشت. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که سبک رهبری تحول آفرین با ضریب بتای ۰/۴۲، سبک رهبری تعاملی با ضریب بتای ۰/۳۵ و سبک رهبری توزیعی با ضریب بتای ۰/۲۸ به ترتیب بیشترین سهم را در پیش بینی مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان داشتند و در مجموع ۴۸ درصد از واریانس مسئولیت پذیری اجتماعی توسط سبک های رهبری آموزشی تبیین شد. یافته ها نشان داد که سبک های رهبری آموزشی مشارکتی، الهام بخش و توانمندساز، بیشتر از سبک های دستوری و کنترل گر، به پرورش مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان کمک می کنند و بر ضرورت توسعه سبک های رهبری آموزشی موثر در معلمان و آموزش آنان تاکید دارد و بستری برای سیاست گذاری مبتنی بر شواهد در حوزه تربیت اجتماعی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

سبک رهبری آموزشی ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، دانش آموزان ، معلمان ، تربیت اجتماعی