مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) و درمان شناختی-رفتاری (CBT) بر شدت علائم و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان

افسردگی مقاوم به درمان یکی از چالش برانگیزترین اختلالات روان پزشکی است که در حدود سی درصد بیماران مبتلا به افسردگی اساسی را در بر می گیرد و با پیامدهای منفی گسترده ای چون ناتوانی عملکردی، کاهش کیفیت زندگی، افزایش خطر خودکشی و بار اقتصادی سنگین همراه است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی-رفتاری بر شدت علائم افسردگی و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری سه ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان پزشکی شهر تهران در سال ۱۴۰۳ بود. با روش نمونه گیری هدفمند، ۶۰ بیمار انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه بیست نفره شامل درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری و گروه کنترل جایگزین شدند. گروه های آزمایش در هشت جلسه نوددقیقه ای درمان گروهی شرکت کردند و گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه افسردگی بک، مقیاس کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت و پرسشنامه پذیرش و عمل بود. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که هر دو درمان بر کاهش شدت علائم افسردگی و بهبود کیفیت زندگی موثر بودند، اما درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش شدت علائم افسردگی با مجذور اتا ۰/۳۲ و بهبود کیفیت زندگی با مجذور اتا ۰/۲۸ اثربخشی بیشتری نسبت به درمان شناختی-رفتاری با مجذور اتا ۰/۲۴ و ۰/۲۱ نشان داد. همچنین نتایج پیگیری سه ماهه حاکی از پایداری اثرات درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بود. یافته ها نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با تاکید بر پذیرش تجربیات درونی و تعهد به ارزش ها، می تواند رویکردی موثرتر برای بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان باشد و بر ضرورت بهره گیری از این رویکرد در مداخلات درمانی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

افسردگی مقاوم به درمان ، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ، درمان شناختی-رفتاری ، کیفیت زندگی ، شدت علائم