ارتباط بین سبک های دلبستگی و اضطراب اجتماعی دانش آموزان از منظر روان شناسی تحولی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سبک های دلبستگی و اضطراب اجتماعی دانش آموزان از منظر روان شناسی تحولی انجام شد. در این پژوهش، سبک های دلبستگی به عنوان الگوهایی از تجربه عاطفی اولیه فرد با مراقبان اصلی در نظر گرفته شد که بر اساس دیدگاه تحولی، در دوره های مختلف رشد بازسازی و بازنمایی می شوند و مبنای شکل گیری احساس امنیت، خودپنداره و کیفیت تعاملات اجتماعی دانش آموز با همسالان و بزرگسالان قرار می گیرند. شیوه پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری آن دانش آموزان را در بر می گرفت که نمونه ای از آن به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه دلبستگی و پرسشنامه اضطراب اجتماعی استفاده شد و روایی و پایایی ابزارها مورد تایید قرار گرفت. روند پژوهش بدین صورت بود که پس از اجرای ابزارها در محیط مدرسه، داده ها با رعایت ملاحظات اخلاقی گردآوری و برای تحلیل مطالب از مدل تحلیل همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه در قالب نرم افزار آماری استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین سبک دلبستگی ایمن و اضطراب اجتماعی رابطه منفی و معنادار وجود دارد؛ بدین معنا که هرچه احساس امنیت عاطفی دانش آموزان بیشتر باشد، اضطراب اجتماعی آنان کمتر است. در مقابل، سبک های دلبستگی ناایمن اجتنابی و دوسوگرا (اضطرابی) با اضطراب اجتماعی رابطه مثبت و معنادار داشتند و از میان آن ها، دلبستگی دوسوگرا بیشترین سهم را در پیش بینی اضطراب اجتماعی بر عهده داشت. همچنین نتایج نشان داد که این رابطه در دوره های سنی متفاوت با شدت های متفاوت بروز می یابد و متغیرهایی مانند عزت نفس، شیوه فرزندپروری و تجربه های همسالان می توانند در رابطه میان دلبستگی و اضطراب اجتماعی نقش میانجی یا تعدیل گر ایفا کنند. بر اساس این نتایج می توان نتیجه گرفت که تجربه های اولیه عاطفی و کیفیت روابط دلبستگی، در چارچوب دیدگاه تحولی، از عوامل بنیادین در شکل گیری سازگاری اجتماعی و کاهش اضطراب اجتماعی دانش آموزان به شمار می روند و توجه به آن ها در برنامه های مداخله ای مدرسه محور اهمیت دارد.

کلیدواژه ها:

سبک های دلبستگی ، اضطراب اجتماعی ، دانش آموزان ، روان شناسی تحولی ، روابط با همسالان