بررسی مفهومی نظام رزق در قرآن و نهج البلاغه وکارکرد تربیتی آن

پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های بنیادین نظام رزق در منظومه فکری قرآن کریم و نهج البلاغه و واکاوی کارکردهای تربیتی آن بر ساحت های فردی و اجتماعی انسان تدوین یافته است. در رویکرد وحیانی، «رزق» صرفا پدیده ای مادی، تصادفی یا حاصل علیت کور طبیعی تلقی نمی شود، بلکه ساختاری هدفمند، حکیمانه و متصل به ربوبیت الهی است که تمامی ابعاد حیات مادی و معنوی انسان را احاطه کرده است. مسئله اصلی پژوهش، شناخت ماهیت دوگانه رزق (طالب و مطلوب)، گستره وجودی آن و چگونگی تحول بخشی این بینش در فرایند تربیت و سلوک اخلاقی آدمی است. روش و روند این پژوهش، توصیفی–تحلیلی با بهره گیری از تکنیک تحلیل محتوای مفهومی و کتابخانه ای است که طی آن، ابتدا نصوص قرآنی و بیانات امیرالمومنین علی (ع) در نهج البلاغه گردآوری، سپس ساختار معنایی رزق استخراج و در نهایت پیامدها و کارکردهای تربیتی آن استنباط و دسته بندی شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که باور به رازقیت انحصاری خداوند متعال، انسان را از اضطراب معیشت، ذلت وابستگی، آزمندی و تکاثر رهایی بخشیده و کرامت نفس، حریت ایمانی، انفاق گری و توکل را در ضمیر آدمی تثبیت می نماید. نظام رزق قرآنی و علوی همچنین با پیوند زدن تقوا به برکت و وسعت، تربیت اقتصادی سالمی را پی ریزی می کند که در آن کار و تلاش، فاقد اصالت استقلالی اما واجد وجوب تکلیفی در مسیر تقرب الهی است.

کلیدواژه ها:

نظام رزق ، قرآن کریم ، نهج البلاغه