تاثیر روش تدریس حل مسئله بر انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی از مهم ترین شاخص های کیفیت آموزش محسوب می شوند و روش های تدریس فعال، از جمله روش حل مسئله، ظرفیت آن را دارند که این دو سازه را به طور معنادار ارتقا دهند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش تدریس حل مسئله بر انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پایه دهم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۲۴۰ دانش آموز انتخاب و به دو گروه آزمایش (۱۲۰ نفر) و کنترل (۱۲۰ نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش طی شانزده هفته با روش تدریس حل مسئله آموزش دیدند که شامل مواجهه با مسائل واقعی و چالش برانگیز، تحلیل و تعریف مسئله، تولید راه حل های متعدد، ارزیابی گزینه ها و انتخاب راه حل بهینه بود و گروه کنترل با روش های سنتی ادامه دادند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی با پایایی ۰/۸۹ و پرسشنامه انگیزش تحصیلی والرند و همکاران (۱۹۹۲) با پایایی ۰/۸۶ بود. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که روش تدریس حل مسئله موجب افزایش معنادار انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان شد. بیشترین اثر بر انگیزه درونی با مجذور اتا ۰/۲۶ و پیشرفت تحصیلی با مجذور اتا ۰/۲۳ مشاهده شد و خودکارآمدی تحصیلی با مجذور اتا ۰/۲۰ و کاهش بی انگیزگی با مجذور اتا ۰/۱۷ تحت تاثیر قرار گرفتند. تحلیل موضوعی چهار مضمون اصلی را آشکار ساخت که شامل مواجهه با مسائل واقعی و معنادار، درگیری فعال شناختی، احساس موفقیت و خودکارآمدی، و کاهش بی حوصلگی و بی انگیزگی بود. یافته ها نشان داد که روش تدریس حل مسئله با ایجاد درگیری فعال، فراهم سازی فرصت موفقیت، و معنادار ساختن یادگیری، انگیزه درونی و پیشرفت تحصیلی را تقویت می کند و بر ضرورت آموزش معلمان در طراحی مسائل چالش برانگیز، اصلاح نظام ارزشیابی، و ایجاد فرهنگ پرسشگری و تفکر در مدارس تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

روش تدریس حل مسئله ، انگیزش تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، خودکارآمدی ، یادگیری فعال