بررسی رابطه آموزش اخلاقی و مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان

آموزش اخلاقی یکی از مهم ترین ابعاد نظام تعلیم و تربیت است که نقش اساسی در شکل گیری شخصیت، نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. مدرسه علاوه بر انتقال دانش و مهارت های علمی، محیطی مهم برای پرورش ویژگی های اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان به شمار می رود و می تواند زمینه لازم را برای شکل گیری رفتارهای مسئولانه، مشارکت جویانه و مبتنی بر احترام به حقوق دیگران فراهم سازد. مسئولیت پذیری اجتماعی نیز از جمله ویژگی هایی است که در دوران دانش آموزی شکل می گیرد و در ادامه زندگی فردی و اجتماعی افراد تاثیر قابل توجهی دارد. دانش آموزانی که با مفاهیم اخلاقی، ارزش های انسانی، احترام، صداقت، همکاری، همدلی، رعایت حقوق دیگران و پاسخگویی در برابر رفتارهای خود آشنا می شوند، زمینه بیشتری برای درک مسئولیت های خود در قبال خانواده، مدرسه، همسالان و جامعه خواهند داشت. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه آموزش اخلاقی و مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان انجام شده است. در این پژوهش تلاش می شود نقش آموزش اخلاقی در تقویت احساس مسئولیت، رعایت هنجارهای اجتماعی، همکاری با دیگران، مشارکت در فعالیت های جمعی، احترام به حقوق افراد و توجه به پیامدهای رفتارهای فردی و اجتماعی دانش آموزان مورد بررسی قرار گیرد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی در نظر گرفته می شود. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان تشکیل می دهند و داده های مورد نیاز می تواند از طریق پرسشنامه های معتبر آموزش اخلاقی و مسئولیت پذیری اجتماعی گردآوری و با استفاده از روش های آماری مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. انتظار می رود یافته های پژوهش نشان دهد که میان میزان برخورداری دانش آموزان از آموزش های اخلاقی و سطح مسئولیت پذیری اجتماعی آنان رابطه معناداری وجود دارد؛ به این معنا که توجه بیشتر به آموزش و نهادینه سازی ارزش های اخلاقی می تواند با افزایش رفتارهای مسئولانه و مشارکت اجتماعی دانش آموزان همراه باشد. آموزش اخلاقی زمانی اثربخشی بیشتری خواهد داشت که از سطح انتقال مفاهیم و توصیه های نظری فراتر رفته و از طریق رفتار الگوگونه معلمان، تعامل مناسب کارکنان مدرسه با دانش آموزان، فعالیت های گروهی، مشارکت در امور مدرسه، گفت وگو درباره مسائل اخلاقی و اجتماعی و ایجاد فرصت برای تجربه عملی مسئولیت پذیری دنبال شود. از این منظر، مدرسه می تواند به عنوان یکی از مهم ترین محیط های اجتماعی کننده، زمینه رشد اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان را فراهم کند. تقویت مسئولیت پذیری اجتماعی در دانش آموزان نه تنها موجب بهبود روابط آنان با همسالان و معلمان می شود، بلکه می تواند در شکل گیری شهروندانی قانون مدار، مشارکت جو، متعهد و حساس نسبت به نیازها و مسائل جامعه نیز موثر باشد. بنابراین، توجه نظام آموزشی به آموزش اخلاقی و فراهم کردن فرصت های عملی برای تمرین رفتارهای اخلاقی و مسئولانه، می تواند یکی از راهکارهای موثر در تربیت همه جانبه دانش آموزان و آماده سازی آنان برای ایفای نقش سازنده در جامعه باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش اخلاقی ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، دانش آموزان ، تربیت اخلاقی ، رفتار اجتماعی ، تعلیم و تربیت.