نقش هوش مصنوعی در شناسایی استعدادهای پنهان و هدایت تحصیلی دانش آموزان

شناسایی استعدادهای پنهان و هدایت تحصیلی مناسب، از مهم ترین وظایف نظام های آموزشی است که تاثیر عمیقی بر آینده شغلی، رضایت از زندگی و بهره وری اجتماعی دانش آموزان دارد. با این حال، روش های سنتی شناسایی استعداد و هدایت تحصیلی غالبا بر نمرات، آزمون های استاندارد و قضاوت های ذهنی معلمان متکی هستند و در کشف توانایی های پنهان، استعدادهای چندگانه و علایق ناشناخته دانش آموزان محدودیت دارند. هوش مصنوعی به عنوان مجموعه ای از فناوری های توانمندساز، ظرفیت آن را دارد که با تحلیل داده های گسترده، شناسایی الگوهای پنهان و ارائه توصیه های شخصی سازی شده، این فرآیند را متحول کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در شناسایی استعدادهای پنهان و هدایت تحصیلی دانش آموزان انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع مرور نظام مند و تحلیل موضوعی بود. پس از جستجو در پایگاه های داخلی و خارجی با کلیدواژه های هوش مصنوعی، شناسایی استعداد، هدایت تحصیلی، تحلیل یادگیری و یادگیری ماشین، ۶۴ پژوهش مرتبط انتخاب و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که کاربردهای هوش مصنوعی در این حوزه در پنج دسته اصلی قابل طبقه بندی است: تحلیل داده های یادگیری و رفتاری برای شناسایی الگوهای استعداد، سامانه های توصیه گر برای پیشنهاد مسیرهای تحصیلی متناسب، ارزیابی چندبعدی و پویا برای کشف توانایی های پنهان، پیش بینی عملکرد و موفقیت تحصیلی، و ارائه بازخورد شخصی سازی شده برای هدایت مستمر. تحلیل موضوعی پنج مضمون اصلی را آشکار ساخت: «شناسایی استعدادهای چندگانه فراتر از نمره»، «شخصی سازی مسیر تحصیلی بر پایه داده»، «کاهش سوگیری در هدایت تحصیلی»، «چالش های اخلاقی و حریم خصوصی داده ها» و «نیاز به تلفیق هوش مصنوعی با قضاوت حرفه ای مشاور». یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی می تواند با تحلیل داده های متنوع شامل عملکرد تحصیلی، رفتار یادگیری، تعاملات کلاسی، فعالیت های فوق برنامه و علایق ابرازشده، استعدادهای پنهان را شناسایی کرده و مسیرهای تحصیلی متناسب را پیشنهاد دهد. همچنین مشخص شد که سامانه های هوشمند می توانند سوگیری های انسانی در هدایت تحصیلی را کاهش دهند و فرصت های برابرتری برای دانش آموزان مناطق کم برخوردار فراهم کنند. با این حال، چالش هایی چون کیفیت داده ها، حفظ حریم خصوصی، خطر برچسب زنی و کاهش نقش قضاوت انسانی نیز شناسایی شد. پژوهش حاضر بر ضرورت طراحی سامانه های هوشمند شفاف، مشارکت مشاوران در فرآیند هدایت، آموزش سواد داده به معلمان و دانش آموزان، و تدوین دستورالعمل های اخلاقی تاکید دارد و بستری برای سیاست گذاری مبتنی بر شواهد فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، شناسایی استعداد ، هدایت تحصیلی ، تحلیل یادگیری ، سامانه توصیه گر