بررسی نقش سواد دیجیتال و سواد هوش مصنوعی در ارتقای توانمندی معلمان و دانش آموزان برای استفاده مسئولانه از فناوری های نوین آموزشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سواد دیجیتال و سواد هوش مصنوعی در ارتقای توانمندی معلمان و دانش آموزان برای استفاده مسئولانه، آگاهانه و اخلاق مدار از فناوری های نوین آموزشی انجام شده است. در این پژوهش تلاش می شود جایگاه مهارت های دیجیتال و شایستگی های مرتبط با هوش مصنوعی در بهبود فرایند یاددهی یادگیری، افزایش توانایی ارزیابی اطلاعات، حفظ حریم خصوصی، تشخیص محتوای نادرست و مواجهه آگاهانه با فرصت ها و چالش های فناوری های هوشمند تبیین شود. این مطالعه با رویکرد مروری تحلیلی انجام شده است. برای دستیابی به هدف پژوهش، مطالعات و منابع علمی مرتبط با سواد دیجیتال، سواد هوش مصنوعی، شایستگی های فناورانه معلمان و دانش آموزان و استفاده مسئولانه از فناوری های آموزشی بررسی و تحلیل شده اند. یافته های مطالعات پیشین به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته و مولفه های اصلی توانمندسازی کاربران آموزشی در محیط های دیجیتال و مبتنی بر هوش مصنوعی استخراج شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که برخورداری از سواد دیجیتال و سواد هوش مصنوعی می تواند توانایی معلمان و دانش آموزان را در استفاده هدفمند و مسئولانه از فناوری های نوین افزایش دهد. سواد دیجیتال زمینه دسترسی، ارزیابی، تولید و اشتراک گذاری آگاهانه اطلاعات را فراهم می کند و سواد هوش مصنوعی نیز به کاربران کمک می کند نحوه عملکرد ابزارهای هوشمند، محدودیت های آن ها، مسائل مربوط به حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، اعتبار اطلاعات و پیامدهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی را بهتر درک کنند. همچنین یافته ها نشان می دهد که توانمندسازی معلمان در این زمینه، علاوه بر ارتقای مهارت حرفه ای آنان، می تواند به آموزش رفتار مسئولانه و تفکر انتقادی در دانش آموزان کمک کند. در مقابل، ضعف در این سوادها ممکن است زمینه ساز وابستگی بیش از حد به فناوری، پذیرش اطلاعات نادرست و استفاده غیرمسئولانه از ابزارهای هوشمند شود. بر اساس یافته های بررسی شده، سواد دیجیتال و سواد هوش مصنوعی از مولفه های مهم شایستگی های آموزشی در عصر فناوری های هوشمند محسوب می شوند. بنابراین، توسعه برنامه های آموزشی مستمر برای معلمان و گنجاندن مولفه های مرتبط با سواد هوش مصنوعی، تفکر انتقادی، اخلاق دیجیتال، حریم خصوصی و استفاده مسئولانه از فناوری در فرایند آموزشی دانش آموزان می تواند زمینه بهره گیری آگاهانه تر و اثربخش تر از فناوری های نوین آموزشی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال ، سواد هوش مصنوعی ، توانمندسازی معلمان ، دانش آموزان ، فناوری های نوین آموزشی.